مسیحیان لبنان؛ از جنگ با فلسطینی‌ها تا جلای وطن

«محبت نیوز»-مسیحیان یکی از اصلی‌ترین و شناخته شده‌ترین گروه‌های دینی در لبنان هستند که در طول قرن‌های متمادی و در خلال تغییرات و جنگ‌ها، و حتی در زمان خلافت عثمانی، توانستند همچنان موجودیت خود را حفظ کنند و به یکی از تاثیرگذارترین گروه‌ها در جامعه لبنان تبدیل شوند. هم‌اکنون بین ۳۳ تا ۳۶ درصد از جمعیت لبنان مسیحی هستند. بر اساس یک تخمین، سهم مسیحیان از جمعیت لبنان در سال ۲۰۱۲ بالغ بر ۴۰.۵ درصد بوده است. تا اواسط قرن بیستم، هنوز نیمی از جمعیت این کشور را مسیحیان تشکیل می‌دادند. روند کاهش جمعیت مسیحیان در لبنان، متأثر از مهاجرت گسترده آن‌ها به اروپا و آمریکا است. با این حال، کماکان این کشور بالاترین شمار از مسیحیان جهان عرب را در خود جای داده است. 

پس از لبنان نیز مصر و سوریه در رتبه‌های بعدی کشورهای عرب‌زبان قرار دارند که شمار چشمگیری از ایمانداران مسیحی را در خود جای داده‌اند. البته سال‌هاست که  شمار جمعیت مسیحیان لبنان محل اختلاف‌نظرهای جدی است، چراکه از سالهاست هیچ سرشماری رسمی در این کشور صورت نگرفته است.

قدرت‌ سیاسی در میان مسیحیان لبنان، بیش از هر حزب و گروه‌ دیگری، بین «فالانژها» و «عونی‌ها» تقسیم شده‌ است. «فالانژ» عنوانی است که طی سال‌های گذشته به دو حزب در لبنان گفته می‌شود. حزب «کتائب»(گردان‌ها) و حزب «قوات». البته این دو حزب در ابتدای تشکیل، یکی بودند، اما در دهه هشتاد میلادی، «قوات» از بدنه حزب کتائب که از سوی «پی‌یِر جمیل» تأسیس شده بود، جدا شد.

در سال ۱۹۷۵، فلسطینی‌های مسلح در لبنان، نخستین قدرت نظامی در برابر اسرائیل بودند. اسرائیل نیز در برابر حملات فلسطینی‌ها ناچار به حمله واکنشی به خاک لبنان شد که به ویرانی خانه و کاشانه بسیاری از لبنانی‌ها انجامید. فالانژها در این میان از حضور فلسطینی‌های مسلح ناراضی بودند، چرا که آنها را باعث حمله اسرائیل به کشور خود می‌دانستند. آن نارضایتی منجر به درگیری نظامی میان آنان و جمعیت اکثریت مسلمان فلسطینی ساکن در لبنان شد و نتیجه‌ آن، جنگ داخلی ۱۵ ساله لبنان بود.

حزب فالانژ، بیشتر از افرادی تشکیل شده بود که خود را وابسته به کلیسای مارونی می‌دانستند و برای حفظ منافع مسیحیان مارونی می‌کوشیدند. «درزی‌ها» که در زبان عربی «دُرز» نامیده می‌شوند نیز که از دیرباز با پیروان آن کلیسا در ستیز بودند، در جنگ داخلی در کنار فلسطینی‌های مسلمان ایستادند و به این ترتیب، جنگ داخلی لبنان رنگ‌ و بوی دینی به خود گرفت. اگر چه اکنون سال‌ها از پایان جنگ گذشته است، اما اختلافات ناشی از ۱۵ سال نبرد داخلی، همچنان در میان رفتارهای سیاسی و حزبی مسیحیان مارونی لبنان به چشم می‌خورد.

مارونی‌ها پیروان فرقه‌ای از مسیحیت کاتولیک هستند. کلیسای منتسب به آنها نیز در گذشته‌های دور از کلیسای روم شرقی منشعب شده است. اما بر خلاف روحانیون کاتولیک رومی، روحانیون مارونی حق ازدواج دارند. کلیسای آن‌ها نیز شاخه‌ای از کلیسای کاتولیک شرقی است.

کمابیش یک میلیون و ۶۲ هزار مارونی در لبنان زندگی می‌کنند. آنان نزدیک به ۲۴ درصد از جمعیت لبنان را تشکیل می‌دهند و از این نظر، پرشمارترین جامعه مسیحی این کشور هستند. به همین دلیل، در داشتن قدرت سیاسی نیز دست بالا را داشته‌اند؛ تا جایی که بر اساس یک توافق‌نامه غیررسمی که از سوی برخی از سیاسیون لبنان به امضا رسید و بین رهبران مختلف سیاسی و مذهبی لبنان به «پیمان ملی» معروف است، رئیس جمهوری این کشور باید یک مسیحی مارونی باشد.

دومین فرقه بزرگ مسیحی در لبنان، مسیحیان ارتدکس شرقی هستند که ۸ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. کلیسای ارتدکس یونان، «انطاکیه»، در گذشته‌های دور به کلیسای ارتدکس شرقی پیوسته بود که در واقع گروهی از کلیساهای خودکفایی است که از آیین بیزانس پیروی می‌کند و دومین فرقه بزرگ مسیحیان در مسیحیت در لبنان به‌شمار می‌رود. از نظر تاریخی، این کلیساها از چهار کلیسای جامع شرقی (اورشلیم، انطاکیه، اسکندریه و قسطنطنیه) از پنج کلیسای اصلی اسقف اعظم (پادشاهی پادشاه) امپراتوری روم که شامل روم بود، برآمده‌اند. انشعاب نهایی در سال ۱۰۵۴ رخ داد. از آن زمان، کلیساهای شرقی همچنان ادعاهای ایلخانی روم (کلیسای کاتولیک) را درخصوص مفهوم عصمت پاپ و برتری جهانی، رد می‌کنند. از نظر اعتقادی، موضوع اصلی مورد بحث بین کلیساهای شرقی و غربی مربوط به موکب روح‌القدس است و اختلافاتی نیز در آیین و نظم وجود دارد.

مسیحیت «مِلکیت»، سومین فرقه بزرگ مسیحی در میان مردم لبنان است که ۵ درصد از جمعیت لبنان را به خود اختصاص داده است. کاتولیک‌های ملکیتی از سال ۱۷۲۴ که از کلیسای ارتدکس یونان جدا شدند، به عنوان یک گروه متمایز مذهبی شناخته شدند. در کلیسای کاتولیک رومی ملکیت، از زبان‌های عربی و یونانی در مناسک و مراسم‌های آیینی استفاده می‌شود.

یکی دیگر از مراکز مهم دین مسیحیت در لبنان، کلیسای حواری ارمنی است که به عنوان یکی از کهن‌ترین کلیساهای جهان شناخته می‌شود. اگرچه پیشینه حضور ارمنی‌ها در لبنان، به قدمت تاریخ مسیحیت در آن کشور است، اما بیشتر جمعیت ارمنیان ساکن لبنان، به دلیل حملات ترک‌های عثمانی در میانه سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۸، به لبنان گریختند.

از دیگر کلیساهای مهم لبنان می‌توان به کلیسای ارتدکس سریانی، کلیسای آشوری، و نیز کلیسای کلدانی اشاره کرد.

با این حال و بر این بستر، لبنان سرزمین گوناگونی فرقه‌های مسیحی است. مسیحیت اوانجلیستِ پروتستان، چهارمین فرقه بزرگ مسیحی است که شمار پیروان آن در حدود یک درصد از جمعیت لبنان را به خود اختصاص داده است. پیشینه حضور آنها در لبنان به سده نوزدهم و بیستم میلادی باز می‌گردد؛ زمانی که مبشرین مسیحی برای بشارت انجیل از آمریکا و انگلستان به خاورمیانه می‌آمدند.

Tagged:

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شبکه‌های اجتماعی