«محبت نیوز»- سرزمین باسک، که روزگاری دژ مستحکم مسیحیت کاتولیک و پناهگاهی امن برای کلیسا در شمال اسپانیا به شمار میرفت، اکنون با بحرانی عمیق در حال دست و پنجه نرم کردن است. گزارشها و آمارهای جدید نشان میدهد نسل جوان منطقه به طور فزایندهای از مسیحیت کاتولیک روی گرداندهاند و این روند به نفوذ تاریخی و نقش محوری کلیسا در هویت اجتماعی باسک پایان میدهد.
این تحول بنیادین در حالی رخ میدهد که اسپانیا میزبان پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان، است. پاپ در سفری یکهفتهای وارد این کشور شده و مراسم عشای ربانی را در کلیسای تاریخی «ساگرادا فامیلیا» بارسلون برگزار کرد؛ سفری که در سایه تغییرات عمیق معنوی در میان جوانان اسپانیایی قرار گرفته است.
آمارهای نگرانکننده برای واتیکان
دادههای پژوهشی سال ۲۰۲۴ واقعیت تلخی را برای واتیکان فاش میسازد. در حالی که میانگین ثبتنام در کلاسهای دینی مدارس دولتی در سطح ملی اسپانیا ۲۲ درصد است، این رقم در مناطق خودمختار باسک و کاتالونیا به کمتر از ۱۰ درصد سقوط کرده است.
نظرسنجی موسسه “Footprints” در سال ۲۰۲۳ نیز شکاف عمیق نسلی را تأیید میکند: تنها ۳۱ درصد از جوانان ۱۸ تا ۲۹ ساله خود را کاتولیک میدانند. بیش از ۴۰ درصد از این گروه نیز هویت خود را سکولار یا فاقد وابستگی مذهبی معرفی کردهاند. با این وجود، ۴۲ درصد از همین جوانان همچنان به وجود خدا باور دارند که نشاندهنده گذار از «دین نهادی» به «معنویت فردی» در جامعه است.
پایان پیوند تاریخی دین و ملیگرایی
کاتولیسیسم در قرن بیستم بخش جداییناپذیری از ناسیونالیسم باسک محسوب میشد. در دوران دیکتاتوری ژنرال فرانکو، کلیسا به پناهگاهی برای حفظ هویت سرکوبشده باسکی تبدیل شد و حتی در دهههای درگیری میان دولت مرکزی و گروه استقلالطلب «اتا» (ETA)، روحانیون نقش میانجیگر را در مذاکرات صلح ایفا میکردند. اما امروز، این پیوند تاریخی میان دین و سیاست ملیگرایانه در حال گسستن است.
دلایل فاصله گرفتن جوانان از کلیسا
تحلیلگران چندین عامل اصلی را برای این گسست برمیشمارند:
تضاد ارزشها: مخالفت سرسختانه کلیسا با موضوعاتی نظیر ازدواج همجنسگرایان، سقط جنین و پیشگیری از بارداری، یکی از مهمترین دلایل است. آمارهای ۲۰۲۴ نشان میدهد ۹۰ درصد جوانان باسک حامی حقوق جامعه دگرباشان هستند.
اتهامات مالی و فساد: اعتراضات اخیر گروه «Defentsa Komunitatea» (شاخه جوانان استقلالطلب) و پرتاب پول جعلی در مراسمهای عشای ربانی، نمادی از خشم عمومی نسبت به آنچه «طمع کلیسا» خوانده میشود، است.
تکثرگرایی مذهبی: موج مهاجرت از آفریقا و آمریکای لاتین، چشمانداز مذهبی منطقه را تغییر داده و رقبای جدیدی همچون اسلام و مسیحیت پروتستان را وارد صحنه کرده است.
چشمانداز آینده
وضعیت کنونی در سرزمین باسک، آینهای از روند کلی در جنوب اروپاست؛ جایی که نهادهای مذهبی سنتی جای خود را به «معنویتهای سیال» و تکثرگرایی میدهند. اگرچه میراث فرهنگی کاتولیک در جایجای معماری و تاریخ باسک حک شده است، اما به نظر میرسد دوران اقتدار بلامنازع کلیسا در هدایت افکار عمومی این منطقه به پایان رسیده باشد.
