«محبت نیوز»- باستانشناسان سازمان آثار باستانی اسرائیل (IAA) در جریان کاوشهای اخیر در شهر قدیمی اورشلیم، قالبی کم نظیر را کشف کردهاند که گمان میرود برای ساخت صورت مجسمههای زنانه در دوره معبد اول مورد استفاده قرار میگرفته است. این کشف در محوطه موزه برج داوود، در زندان سابق عثمانی موسوم به «کشله»، صورت گرفته است.
دکتر آمیت ریم و دکتر آیالا زیلبرشتاین، مدیران حفاری از سوی سازمان آثار باستانی اسرائیل، توضیح دادند که این قالب حین الک کردن خاکهای مربوط به دوره معبد اول کشف شد. آنها حفاری کشله را «یکی از مهمترین کاوشهای باستانشناسی در اورشلیم طی دهههای اخیر» خواندند و افزودند که این مکان، تاریخ شهر را به صورت پیوسته، از دوران پادشاهان یهودا تا قیمومیت بریتانیا، حفظ کرده است.
محققان تاکید میکنند که این یافته، نخستین نمونه از یک قالب تولیدی است که در اورشلیم کشف میشود. دکتر ریم اشاره کرد: «مجسمههای گلی دوره معبد اول کمابیش در تمامی کاوشهای باستانشناسی اورشلیم و یهودا یافت شدهاند. اما تاکنون هیچ قالب تولیدی برای آنها در اورشلیم کشف نشده بود، که این سوال را مطرح میکرد که آیا آنها محلی تولید میشدند یا از جای دیگری وارد میشدند. این کشف، شواهد مستقیمی ارائه میدهد که دستکم برخی از این مجسمهها در خود شهر ساخته شدهاند.»
باستانشناسان با سه نوع اصلی از مجسمههای دوره معبد اول آشنا هستند: پیکرههای زنانه (هماره با عنوان پیکرههای ستونی یهودی شناخته میشوند) که زنانی با مدل موهای برجسته و دستانی زیر سینه را به تصویر میکشند؛ مجسمههای اسب و سوارکار؛ و پیکرههای جانوری که بیشتر نمایانگر اسبها هستند. این پیکرهها با لایهای سفید پوشانده شده و آثاری از رنگدانههای زرد، قرمز و سیاه بر روی آنها مشاهده شده است.
مجسمههای زنانه اغلب از دو قسمت جداگانه ساخته میشدند؛ سر و بدن با دست ساخته میشد، در حالی که صورت به کمک قالب تولید میشد. این مجسمهها بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر ارتفاع داشتند.
دبی بن-امی، متصدی عصر آهن در سازمان آثار باستانی اسرائیل، اظهار داشت: «معنا و کارکرد این مجسمهها هنوز به طور کامل درک نشده است. یافت شدن آنها کمابیش در هر خانه، خیابان و مقبرهای، نشان میدهد که اشیائی روزمره بودهاند.» وی افزود که هویت و هدف پیکرههای ستونی یهودی همچنان موضوع بحثهای علمی است و برخی آنها را نمادی از الهه باروری و برخی دیگر حتی اسباببازی کودکان دانستهاند. بن-امی ابراز امیدواری کرد که قالب تازه کشفشده به حل این معماها کمک کند.
الهه اشره، که در کتاب مقدس عبری نیز از او یاد شده، در سراسر جهان سامی باستان با باروری و مادری مرتبط بود. در میان جمعیت باستانی اسرائیل، او گاهی همسر ال، خدای کنعانی، و یهوه، خدای اسرائیل، محسوب میشد. پرستش اشره شامل درختان مقدس، بیشهها و تیرکهای چوبی میشد و یافتههای باستانشناسی نشان میدهد که او در معابد عمومی و خانههای شخصی مورد احترام بوده است.
ایلات لیبر، مدیر موزه برج داوود اورشلیم، تاکید کرد که این کشف فرصتی بینظیر برای بازدیدکنندگان موزه فراهم میکند تا در فرآیند غربالگری خاکهای حفاری مشارکت کنند. او گفت: «تابستان امسال، بازدیدکنندگان این فرصت را خواهند داشت تا با الک کردن خاکهای حاصل از حفاری کشله، در تحقیقات باستانشناسی واقعی شرکت کنند و به روشن شدن فصل دیگری از داستان اورشلیم کمک کنند.»
خاخام آمیخای الیاهو، وزیر میراث اسرائیل، نیز گفت: «کشف قالب ساخت مجسمههای دوره معبد اول در قلب اورشلیم، نگاهی ملموس به جهانی ارائه میدهد که پیامبران اسرائیل در آن زندگی میکردند و با واقعیتهای معنوی و فرهنگی آن زمان روبرو بودند. این قطعه سفال کوچک، داستان باورها، آداب و رسوم و چالشهای معنوی پایتخت در دوران باستان را روایت میکند.»
