«محبت نیوز»- فیلم «اودیسه» به کارگردانی کریستوفر نولان، که از ۱۶ جولای ۲۰۲۶ اکران شده، با فروش بیش از یک میلیارد دلار در سراسر جهان و با بودجه تولید ۲۵۰ میلیون دلار، رکوردشکنی کرده و به یکی از موفقترین فیلمهای تاریخ تبدیل شده است. این موفقیت چشمگیر، گمانهزنیها را در مورد پروژههای آینده این کارگردان برجسته بریتانیایی، از جمله احتمال ساخت فیلمی با مضمون کتاب مقدس، برانگیخته است.
این بحثها پس از حضور نولان در برنامه «نمایش آخر وقت» با استیون کولبرت آغاز شد. کولبرت، مجری مسیحی این برنامه گفتگومحور، به نولان پیشنهاد داد تا فیلمی بر اساس داستانهای کتاب مقدس، مانند «سامسون و دلیله»، بسازد. نولان در پاسخ به این پیشنهاد تنها گفت: «بگذارید ببینیم این فیلم چگونه مورد استقبال قرار میگیرد.»
پیوندهای تاریخی «اودیسه» و کتاب مقدس
داستان «اودیسه» با بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت، پس از جنگ ده ساله تروا، حدود ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح رخ میدهد. این دوره، همزمان با گذار از عصر برنز به عصر آهن، از دیدگاه تاریخی و مذهبی بسیار جذاب است. این حماسه که به هومر نسبت داده می شود حدود ۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح به رشته تحریر درآمده، بازتابدهنده فروپاشی اواخر عصر برنز است؛ دورهای که تمدن میسنی مدتها پیش از آن از بین رفته بود.
به گفته مورخان، «اودیسه» سرشار از نوستالژی برای «دوران طلایی» گمشده عصر برنز است. شخصیتهای داستان با حسرت به کاخهای عظیم و قهرمانان بیعیب و نقص آن دوران مینگرند، در حالی که مجبورند خود را در دنیای خشنتر عصر آهن اثبات کنند. این دیدگاه با شکلگیری عهد عتیق در همین دوران همزمان است، با این تفاوت که عهد عتیق به جای نوستالژی، نگاهی به آینده و آغاز جدیدی برای ملت اسرائیل دارد.
ابرهارد زانگر، باستانشناس آلمانی، معتقد است «اودیسه» بیشتر درباره سفر در خاطره، فقدان و زوال جهان در پایان عصر برنز است. او استدلال میکند که حیله اسب تروا نه تنها به جنگ پایان داد، بلکه به نابودی خود جهان عصر برنز نیز کمک کرد. این نکته در فیلم نولان نیز منعکس شده است، جایی که اودیسئوس، قهرمان این حماسه، پیروزی بر تروا را با احساسات متفاوتی تجربه میکند. لورن کی. مککورمیک، باستانشناس، خاطرنشان میکند که هومر و کتاب مقدس عبری هر دو در دو سوی یک شکاف تاریخی قرار دارند: یکی به تمدن از دست رفته عصر برنز مینگرد و دیگری به مردم و پادشاهیهای جدیدی که از دل ویرانههای آن پدیدار میشوند.
دلایل فروپاشی عصر برنز و ظهور اسرائیل
اریک اچ. کلاین، محقق کلاسیک آمریکایی، در کتاب خود «۱۱۷۷ پیش از میلاد»، به بررسی دلایل فروپاشی مدیترانه شرقی در پایان عصر برنز میپردازد. او ترکیبی از عوامل متعدد از جمله تغییرات اقلیمی، خشکسالی، قحطی، زلزله، تهاجم و بیماریهای همهگیر را عامل این فروپاشی بزرگ میداند. این تحولات، همزمان با عقبنشینی مصر از کنعان و افزایش چشمگیر سکونتگاههای بنیاسرائیل بود. کلاین توضیح میدهد که خلاء سیاسی و نظامی ناشی از این شرایط، به بنیاسرائیل فرصت داد تا به سرزمینهایی دست یابند که در شرایط عادی قادر به تصرف آنها نبودند.
«خانه داوود» و گذار به عصر آهن
سریال تلویزیونی «خاندان داوود» که در «پرایم ویدیو» در دسترس است، نیز به همین گذار از عصر برنز به عصر آهن میپردازد. این سریال، برتری شمشیرهای آهنی فلسطینیان بر شمشیرهای برنزی را در نبردها نشان میدهد. کتاب مقدس نیز در روایت داوود و جالوت (اول سموئیل ۱۷) به وضوح به برنزی بودن سلاحهای جالوت و آهنی بودن نوک نیزه او اشاره میکند که نمادی از این گذار تاریخی متالورژیکی است. فیلم «اودیسه» نولان، اگرچه تمرکز مستقیمی بر این گذار ندارد، به تهدیدهای واقعی برای فروپاشی عصر برنز متاخر، از جمله ورود «مردمان دریا»، میپردازد.
تمایزهای بنیادین «اودیسه» و انجیل
با وجود برخی شباهتها و تفسیرهای مسیحی از «اودیسه» (مانند مقاومت اودیسه در برابر وسوسه سیرنها)، این دو متن تفاوتهای بنیادینی دارند. «اودیسه» با خدایانی دمدمی مزاج و تحت تاثیر انتقام و شهوت آغاز میشود، در حالی که خدای کتاب مقدس در آن زمان انقلابی بود و رفاه هر انسانی را در نظر داشت. همچنین، انتقام عنصر اصلی در «اودیسه» است، در حالی که عهد جدید عشق به دشمنان و بخشش را به عنوان والاترین فرمان معرفی میکند. در حالی که در انجیل مسیح، یک نفر به جای بسیاری جان خود را فدا میکند، در «اودیسه» وی بسیاری از همراهان خود را به کام مرگ میفرستد، اما در نهایت تنها بازمانده است و به عنوان قهرمان مورد ستایش قرار میگیرد.
برگرفته از مجله مسیحی آلمانی پرو
رفع مسئولیت:
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه «محبت نیوز» نیست
