«محبت نیوز»- دیدبان حقوق بشر سوریه از بازگشایی نخستین کنیسه و مدرسه یهودی در محله الجمیلیه شهر حلب خبر داد؛ اقدامی که بهعنوان تلاشی برای احیای باقیمانده حضور یهودیان در این شهر توصیف شده است.
این افتتاحیه با حضور یک هیئت یهودی انجام شد و درباره هویت این هیئت گزارشهای متناقضی منتشر شده است. برخی منابع مدعی هستند که این هیئت از اسرائیل آمده و برخی دیگر این موضوع را رد کرده و تأکید دارند که اعضای آن، یهودیان سوری هستند که در دهه ۱۹۹۰ سوریه را ترک کردهاند.
کنیسه در خیابان اسکندرون در محله الجمیلیه واقع شده که یکی از پنج محله مشهور سکونت یهودیان در شهر حلب به شمار میرود. خیابان اسکندرون بهطور سنتی محل سکونت خانوادههای یهودی سوری بوده است که با وجود دریافت تابعیت و اجازه رفتوآمد در اوایل دهه ۹۰ میلادی، سوریه را ترک نکرده بودند. در کنار کنیسه، «مدرسه السموئیل» نیز به عنوان یک مدرسه دینی یهودی گشایش یافته است.
با آنکه منابع متعددی از خروج آخرین دو زن یهودی از حلب به سمت ترکیه و سپس اروپا در سال ۲۰۱۴ خبر داده و این خروج را پایان حضور یهودیان در شهر دانسته بودند، روایتهای محلی خلاف این را نشان میدهد و حاکی از وجود یک جامعه کوچک یهودی تا امروز است؛ جمعیتی حدود ۲۰ نفر، از جمله صاحب یک چاپخانه از خانواده الطویل و فردی دیگر از خانواده بوّابه.
این بازگشت نمادین، یادآور تاریخ پیچیده رابطه دولت سوریه با جامعه یهودی خود نیز هست. در دهه ۷۰ میلادی، واژه «موسوی» با خط قرمز مایل بر روی کارتهای شناسایی یهودیان نوشته میشد؛ اقدامی تبعیضآمیز که در سال ۱۹۸۶ و به درخواست خاخام ابراهیم حمرا از حافظ اسد لغو شد و یهودیان با سایر شهروندان برابر شناخته شدند. در سال ۱۹۹۰ نیز یهودیان سوری گذرنامههایی دریافت کردند که به آنها اجازه میداد هر شش ماه یک بار سفر کنند و بازگردند، به شرط آنکه به اسرائیل سفر نکنند. کنیسهای که امروز بازگشایی شده، به مدت هفت سال به دلیل نبود عبادت کنندگان بسته مانده بود، در حالی که پیش از آن یکی از مهمترین مکانهای عبادت یهودیان در حلب محسوب میشد.
بهتازگی در تحولات مربوط به جامعه یهودی سوریه، «هنری حمرا» از طایفه یهودی در انتخابات اخیر مجلس سوریه شرکت کرده است. این انتخابات در پنجم اکتبر گذشته برگزار شد و هرچند او موفق به کسب کرسی نشد، اما این نامزدی یک رویداد بیسابقه در زندگی سیاسی سوریه بهشمار میرود. پیش از او، خاخام سوری، «یوسف الحمرا»، پس از ۳۳ سال و به دعوت رسمی حکومت جولانی به دمشق بازگشته و از چند مکان تاریخی یهودیان در پایتخت سوریه بازدید کرده بود.
