«محبت نیوز»- ترامپ روز جمعه ۱۷ مرداد در کاخ سفید میزبان الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان بود. در این نشست صلح دو کشور با همکاری ایالات متحده توافقنامههایی را امضا کردند. بر اساس این توافق، ارمنستان، که به عنوان نخستین ملت مسیحی جهان شناخته میشود موافقت کرد کریدوری ترانزیتی از طریق خاک خود به نام «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» ایجاد کند. این مسیر که توسعهٔ آن بر عهدهٔ ایالات متحده است، آذربایجان و منطقهٔ خودمختار نخجوان را به هم متصل میکند و تحت قوانین ارمنستان فعالیت خواهد کرد.
ترامپ در این اجلاس بیان کرد که ایدهٔ نامگذاری این مسیر به نام او مطرح نشده، اما این موضوع را «افتخار بزرگی» برای خود دانست.
رئیسجمهور ایالات متحده اظهار داشت: «بیش از ۳۵ سال است که ارمنستان و آذربایجان درگیر یک مناقشهٔ تلخ هستند که منجر به رنجهای عظیمی شده است. بسیاری تلاش کردند تا به یک راهحل برسند و ناموفق بودند. با این توافق، ما سرانجام موفق به برقراری صلح شدیم.»
پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، این توافق را «نقطه عطف مهمی» در روابط دو کشور توصیف کرد و از ترامپ به خاطر تعامل شخصی و «تعهد قاطع به صلح» که به گفتهٔ او امکانساز این توافق بوده، تقدیر کرد. او همچنین گفت: «ما در حال پایهگذاری پایهای برای نوشتن داستانی بهتر از آنچه در گذشته داشتیم، هستیم.»
علیاف نیز اعلام کرد که این توافق به این معناست که آذربایجان «اکنون میتواند صفحهٔ بنبست، رویارویی و خونریزی را ورق بزند و آیندهای روشن و امن برای فرزندان خود فراهم کند.» او به خاطر این توافق از ترامپ تشکر کرد و گفت که آذربایجان روز امضا را با «احساس غرور و قدردانی» از رئیسجمهور آمریکا به یاد خواهد آورد.
این دو کشور پیشتر در مناقشهای طولانی بر سر منطقهٔ ناگورنو-قرهباغ، که اکثر جمعیتش ارمنینشین است و با نام آرتساخ نیز شناخته میشود، درگیر بودهاند. این مناقشه به دههٔ ۱۹۸۰ برمیگردد، زمانی که این منطقه از جمهوری آذربایجان با اکثریت مسلمان جدا شد.
مدافعان حقوق بشر بارها نگرانی خود را در مورد آوارگی بیش از ۱۲۰ هزار ارمنی از سرزمین اجدادی خود در آرتساخ ابراز کردهاند. ارتش آذربایجان در جریان حملهای در سپتامبر ۲۰۲۳، ارمنیها را اخراج کرد.
آذربایجان همچنین از دسامبر ۲۰۲۲ تا سپتامبر ۲۰۲۳ محاصرهای بر سر قرهباغ کوهستانی اعمال کرد که نگرانیهایی را دربارهٔ نسلکشی از طریق گرسنگی ایجاد کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، روز جمعه در واکنش به این توافق صلح گفت که ایالات متحده رهبران آذربایجان و ارمنستان را گرد هم آورد تا «به توافقی دست یابند که به دههها درگیری پایان دهد».
روبیو افزود: «این توافق، منطقه را قویتر خواهد کرد و درهای جدیدی را برای تجارت و سرمایهگذاری به روی ایالات متحده خواهد گشود. ما به هر دو کشور به خاطر این دوران جدید صلح تبریک میگوییم.»
کمیتهٔ ملی ارامنهٔ آمریکا یک روز قبل از اجلاس، نسبت به این توافق ابراز تردید کرد. ANCA استدلال کرد که این توافق امنیت ملی ارمنستان را به خطر میاندازد و به اقدامات نسلکشی آذربایجان پاداش میدهد.
آرام هامپاریان، مدیر اجرایی ANCA، روز پنجشنبه در بیانیهای گفت: «همان ترامپی که نتوانست حملهٔ آذربایجان به قرهباغ کوهستانی در سال ۲۰۲۰ را متوقف کند، اکنون در حال پاداش دادن به همین تجاوز است. این موضوع امنیت و حاکمیت ارمنستان را بیشتر به خطر میاندازد و در این فرآیند، عادیسازی و رسمیت بخشیدن به پاکسازی قومی و نسلکشی بیش از ۱۵۰ هزار مسیحی ارمنی بومی توسط آذربایجان را تشویق میکند.»
هامپاریان افزود: «صلح واقعی نمیتواند بر اساس آوارگی اجباری یک ملت، رها کردن گروگانها یا عقبنشینی از حاکمیت بنا شود. شما نمیتوانید در حالی که پاکسازی قومی ۱۵۰ هزار ارمنی و زندانی کردن غیرقانونی رهبران منتخب دموکراتیک آنها را نادیده میگیرید، اعلام صلح کنید. این صلح نیست – این مصونیت از مجازات است، دعوتی برای تجدید تجاوز.»
فرانک پالون، نمایندهٔ دموکرات نیوجرسی و از بنیانگذاران و روسای مشترک فراکسیون ارمنیهای کنگره، روز جمعه در بیانیهای گفت که از مشارکت ایالات متحده در تلاشها برای برقراری صلح بین ارمنستان و آذربایجان «دلگرم» شده است.
پالونه تأکید کرد که هرگونه توافق باید شامل «سازوکارهای اجرایی محکم» و «تضمینهای امنیتی» برای ارمنستان در صورت عدم پایبندی آذربایجان به تعهداتش باشد.
این نمایندهٔ مجلس همچنین استدلال کرد که چشمپوشی دولت ترامپ از بند ۹۰۷ قانون حمایت از آزادی ایالات متحده که دولت آمریکا را از ارائهٔ کمک مستقیم به آذربایجان منع میکرد، اشتباه بوده است.
پالونه با بیان اینکه «نیازی به ارائهٔ کمک نظامی به آذربایجان نیست»، افزود که باید اقدامات بیشتری برای تحت فشار قرار دادن رئیسجمهور آذربایجان به منظور آزادی زندانیان سیاسی و اسرای جنگی محبوس در باکو انجام شود.
این نماینده همچنین بر خروج نیروهای آذربایجان از خاک ارمنستان تأکید کرد و گفت: «ایالات متحده از نظر اخلاقی موظف است بازگشت امن، محترمانه و پایدار ارمنیهای آواره به سرزمین مادریشان، ناگورنو-قرهباغ، را تضمین کند.»
ماتیاس پرتولا، مدیر سازمان مدافع حقوق بشر «ارمنستان را نجات دهید» مستقر در آمریکا، این اجلاس را «گامی بزرگ به سوی صلح» توصیف کرد.
پرتولا در شبکههای اجتماعی نوشت: «درود بر رئیسجمهور آمریکا و مدیرش به خاطر انجام این کار. ما نباید اسرای جنگی ارمنی و حق بازگشت همهٔ پناهندگان ارمنی از قرهباغ کوهستانی را فراموش کنیم!»
منبع: کریستین پست
