«محبت نیوز»- یک آویز طلایی نادر متعلق به قرن نهم میلادی در منطقه نورفک انگلستان کشف شده که نمایی غیرمعمول از وضعیت دینی و فرهنگی اروپا در اوایل قرون وسطی ارائه میدهد. این سکه که تصویر یحیای تعمیددهنده را نشان میدهد، «منحصربهفرد» توصیف شده و پرسشهای مهمی درباره منشأ و زمینه فرهنگی آن مطرح کرده است.
این شیء توسط یک فرد جوینده فلزات در نزدیکی دانتون کشف شد. این آویز از طلا ساخته شده و بر اساس الگوی یک سکه «سولیدوس» شکل گرفته است؛ نوعی سکه که در اواخر دوران روم و بیزانس رایج بود. هرچند این قطعه کامل نیست، اما جزئیات باقیمانده بهخوبی ویژگیهای خاص آن را نشان میدهد.
در یک سوی سکه، تصویر نیمرخ مردی ریشدار دیده میشود که با نوشتهای لاتین به عنوان یحیی تعمیددهنده مشخص شده است. در سوی دیگر نیز بخشی از نوشتهای لاتین باقی مانده که بهصورت «تعمیددهنده و بشارتدهنده» تفسیر شده است. همین ویژگی، این سکه را به نمونهای بسیار نادر تبدیل میکند.
در قرن نهم، سکههایی که در اروپای غربی، بهویژه در دوران دودمان کارولنژی، ضرب میشدند هماره تصویر پادشاهان یا امپراتوران را داشتند، نه شخصیتهای مذهبی. نمایش قدیسان یا مسیح بیشتر در امپراتوری بیزانس رایج بود.
نکته شگفتانگیز این کشف آن است که با الگوهای شناختهشده تاریخی همخوانی ندارد. کوپلند اشاره کرده که هیچ نمونه دیگری از سکههای دوره کارولنژی با تصویر یحیی تعمیددهنده نمیشناسد و این اثر را احتمالن یگانه میداند.
سبک نوشتار روی سکه نشان میدهد که این اثر به اواخر قرن نهم، دهههای ۸۶۰ یا ۸۷۰ میلادی، تعلق دارد. با این حال، تصویر و نمادهای آن با هنجارهای آن زمان سازگار نیست.
زمینه تاریخی نیز بر پیچیدگی ماجرا میافزاید: حدود سال ۸۷۰ میلادی، پادشاهی آنگلیای شرقی به دست وایکینگها افتاده بود. این مهاجران اسکاندیناویایی هنوز مسیحی نشده بودند و همین مسئله این پرسش را ایجاد میکند که چرا باید شیئی با تصویر یک شخصیت مهم انجیل ساخته یا استفاده کرده باشند.
این تناقض باعث شده پژوهشگران به احتمال تبادلهای فرهنگی یا تأثیرات ناشناخته میان جوامع وایکینگی و مسیحی فکر کنند.
کوپلند، کارشناس سکهشناسی، به غیرعادی بودن این اثر اشاره کرده و آن را عجیب و بیسابقه در میان نمونههای شناختهشده این دوره دانسته است.
وی این شیء را چیزی توصیف کرده که در چارچوبهای تاریخی موجود نمیگنجد و برای توضیح آن از مثالی استفاده کرده است: مانند تلاش یک کودک برای جا دادن یک شکل ششضلعی در یک سوراخ مربعی؛ تصویری گویا از اینکه این آویز بهسادگی قابل طبقهبندی نیست.
حضور یحیای تعمیددهنده در این سکه اهمیت ویژهای دارد. نام یحیی تعمید دهنده کمابیش به گوش همه، ایماندار یا غیرایماندار، خورده است. او یکی از مشهورترین و مهمترین چهره های کتاب مقدسی است. گرچه او به «تعمید دهنده» شهرت داشت اما در واقع اولین پیامبر خدا پس از 400 سال از زمان ملاکی بود. همچنین او طلآیه دار بشارت دهندگان امروزی است؛ چراکه بدون شرم و خجالت، مژده عیسی مسیح را به دیگران می داد. یحیی کسی بود که عیسی را در رود اردن تعمید داد. با وجود این جایگاه مهم، تصویر او روی سکههای اروپای غربی در این دوره بیسابقه است.
در حال حاضر، این آویز در حال طی کردن روند رسمی ارزیابی گنجینه در بریتانیاست. یک مقام قضایی تعیین خواهد کرد که آیا این شیء طبق قانون بهعنوان «گنج» شناخته میشود یا نه. در صورت تأیید، احتمال دارد موزه قلعه نورویچ که علاقه زیادی به آن نشان داده، این اثر را به مجموعه خود اضافه کند.
با وجود ناقص بودن، این آویز یک کشف بسیار ارزشمند و مهم به شمار میرود. این اثر دریچهای نادر به دورهای از دگرگونی فرهنگی میگشاید و پرسشهای تازهای درباره نمادهای دینی، مبادلات فرهنگی و بیان هنری در اوایل قرون وسطی مطرح میکند.
این آویز مرموز شاید در نهایت نگاه مورخان به تعامل میان جوامع وایکینگی و مسیحی را تغییر دهد. طراحی غیرمعمول و نمادپردازی متفاوت آن نشان میدهد که فضای فرهنگی اروپا در قرن نهم پیچیدهتر از آن چیزی بوده که پیشتر تصور میشد.
