«محبت نیوز»-کشف یک پلاک گچی ۱۴۰۰ ساله با نقش صلیب در بقایای یک صومعه باستانی در جزیرهٔ صیر بنی یاسِ ابوظبی، روایتهای رایج دربارهٔ وضعیت مسیحیت در سدههای هفتم و هشتم میلادی در حاشیهٔ جنوبی خلیج فارس را به چالش میکشد و از شکوفایی یک جامعهٔ مسیحی محلی همزمان با گسترش سریع اسلام خبر میدهد.
بر پایهٔ اعلام باستانشناسان، صلیبِ نقشبسته بر این پلاک، پایهای هرمی و پلکانی دارد که یادآور جلجتا، مکانی که عیسی مسیح در آن مصلوب شد، است و از پایهٔ آن شاخه و برگ میروید. پژوهشگران میگویند این نشانهها از انطباق بصری و فرهنگی مسیحیت با بافت محلی حکایت دارد.
ماریا گاجوسکا، باستانشناس ارشد حاضر در محوطه، گفت: «هر عنصرِ این صلیب، نقوش بومی منطقه را منعکس میکند. این به ما میگوید مسیحیت در اینجا نهتنها حضور داشته، بلکه شکوفا شده و با فرهنگ محلی سازگار بوده است.»
به گفتهٔ تیم کاوش، این پلاک با ابعاد حدود ۲۷ در ۱۷ سانتیمتر و ضخامتی کمتر از ۲ سانتیمتر، احتمالاً شیئی مقدس بوده که بر دیوار نصب میشده تا عبادتکنندگان در برابر آن دعا کنند. از دیگر یافتهها، سفال، ظروف شیشهای و بطری کوچکی به رنگ سبز دریایی است که شاید حاوی روغن یا گلاب بوده باشد. هاجر المنهالی، باستانشناس اماراتی از وزارت فرهنگ و گردشگری، اعلام کرد: «یک اثر انگشتِ مشخص در پشت پلاک دیده میشود که احتمال دارد سازندهٔ آن بیش از هزار سال پیش بر جا گذاشته باشد.»
محمد خلیفه المبارک، رئیس ادارهٔ فرهنگ و گردشگری، این کشف را «گواهی قدرتمند بر ارزشهای عمیق و پایدارِ همزیستی و گشودگی فرهنگیِ امارات متحدهٔ عربی» توصیف کرد و گفت این یافته، تاریخچهای از تنوع مذهبیِ مسالمتآمیز در منطقه را برجسته میکند.
بررسیهای باستانشناسی نشان میدهد جامعهٔ مسیحیِ ساکن در صیر بنی یاس با «کلیسای شرق» مرتبط بوده است؛ فرقهای که دامنهٔ نفوذ آن از خاورمیانه تا هند و چین کشیده میشد. شواهد حاکی از آن است که این سکونتگاه محل زندگیِ راهبان بلندمرتبهای بوده که در خانههای حیاطدارِ خوشساخت از سنگ آهک و مرجان، مجهز به مخازن آب، اقامت داشتند؛ سبکی از زندگی که آسایش و رفاه را در خدمتِ عبادت و تأمل قرار میداد.
نخستین نشانههای حضور مسیحیت در این جزیره در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ میلادی گزارش شد. در سال ۲۰۲۲ نیز دومین صومعه در امالقوین کشف شد و محوطههای مرتبط دیگری در کویت، ایران و عربستان سعودی شناسایی شدهاند.
دلایل زوال نهاییِ سکونتگاهِ صیر بنی یاس هنوز روشن نیست. نبودِ نشانههای قابلتوجه از فروپاشی یا خشونت در بناها باعث شده است محققان احتمال دهند ساکنان بهطور داوطلبانه محل را ترک کرده و قصدِ بازگشت داشتهاند.
به گفتهٔ پژوهشگران، این کشف چشماندازی تازه از گسترش مسیحیت به سوی شرق ارائه میدهد و نقشِ خلیج فارس را در روایتِ گستردهترِ پراکندگی این دین در سراسر آسیا برجسته میکند.
