«محبت نیوز»- در اقدامی که ناظران آن را «دستاندازی آشکار نهادهای مذهبی به قلمرو علوم تخصصی» توصیف میکنند، سازمان بهزیستی و حوزههای علمیه قم تفاهمنامهای را امضا کردند که در عمل مسیر جایگزینی روانشناسی علمی با آموزههای فقهی را هموار میکند.
این توافقنامه پنجشنبه ،۱۳ آذر با عنوان «گسترش همکاری در حوزه مشاوره و سلامت روان» میان جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی و علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه منعقد شد؛ رویدادی که نشان میدهد سیاستهای حاکمیت برای ایدئولوژیک کردن ساختارهای مدنی، اکنون به حساسترین لایه سلامت جامعه، یعنی بهداشت روان رسیده است.
از «فقه اوتیسم» تا انکار علم مدرن
نقطه اوج این رویکرد غیرتخصصی در سخنان جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی نمود یافت. او در اظهاراتی عجیب و بیسابقه، به جای تأکید بر پروتکلهای درمانی پزشکی و روانشناختی، مدعی شد که روانشناسی «به شدت بومی و دینی» است و این سازمان برای اداره امور خود نیازمند «فقه اوتیسم» و «فقه معلولان» است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که جامعه روانشناسی ایران با بحران کمبود منابع و متخصص دست و پنجه نرم میکند و جایگزین کردن استانداردهای علمی با مفاهیم فقهی، میتواند تبعات جبرانناپذیری برای اقشار آسیبپذیر داشته باشد.
گسترش شبکه مشاوره مذهبی در سایه کمبود خدمات تخصصی
در این نشست فاش شد که نهادهای مذهبی در حال ایجاد ساختاری موازی با کلینیکهای روانشناسی هستند. طبق آمار اعلام شده، مراکز موسوم به «مشاوره اسلامی سماح» طی پنج سال گذشته دو برابر شدهاند و قرار است ۱۵ مرکز جدید نیز راهاندازی شود. منتقدان هشدار میدهند که هدایت بیش از ۵۳ هزار نفر در سال گذشته به سمت این مراکز، نشاندهنده برنامهای سیستماتیک برای تغییر ذائقه جامعه و ارجاع بیماران از متخصصان روانشناس به روحانیون است.
علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه، در این دیدار با ادبیاتی که نشان از استیصال در برابر تغییرات اجتماعی دارد، نسل جوان را «طوفانزده» و «آشفته» خواند و به «فروپاشی پل ارتباطی با نسل جدید» اعتراف کرد.
با این حال، راهکاری که او و رئیس سازمان بهزیستی برای این بحران ارائه دادند، نه شنیدن صدای این نسل یا استفاده از روشهای علمی مدرن، بلکه «حضور پررنگتر روحانیت» و «طراحی نظام مشاوره اسلامی» بود؛ راهکاری تکراری که کارشناسان معتقدند نه تنها شکاف موجود را ترمیم نمیکند، بلکه به دلیل نگاه امنیتی و ایدئولوژیک به سلامت روان، بحرانهای اجتماعی را عمیقتر خواهد کرد.
چشمانداز نگرانکننده سلامت روان
امضای این تفاهمنامه در شرایطی که رئیس بهزیستی خود به «افزایش تنشهای روانی» و «غلبه اندوه اجتماعی» اذعان دارد، پیامی روشن دارد: اولویت حکومت به جای تخصیص بودجه به زیرساختهای علمی و درمانی (که به گفته حسینی تنها یکهزارم امکانات موجود است)، صرف مهندسی فرهنگی و مذهبیسازی علومی میشود که باید بیطرف و مبتنی بر شواهد تجربی باشند.
