«محبت نیوز»- دکتر پاول موری، مدیرعامل سازمان «نجات ارمنستان» در مقالهای تحلیلی که در نشریه کریستین پست منتشر کرده، هشدار میدهد که جنگ و تحولات جاری پیرامون ایران نه تنها خاورمیانه را دگرگون خواهد ساخت، بلکه میتواند سرنوشت اولین ملت مسیحی جهان، یعنی ارمنستان را نیز رقم بزند.
موری در مقاله خود تأکید میکند که ارمنستان در یکی از استراتژیکترین چهارراههای جهان قرار دارد؛ نقطهای که مسیرهای انرژی، راههای تجاری و رقابت قدرتهای بزرگ از خلیج فارس تا دریای سیاه به هم میرسند. به اعتقاد وی، آنچه در ماههای آینده در ایران اتفاق میافتد، میتواند قفقاز جنوبی را به قطب پیوند مناطق تبدیل کند یا آن را به میدان نبرد قدرتهای رقیب مبدل سازد.
سه سناریو برای ایران، سه آینده برای ارمنستان
دکتر موری سه سناریوی محتمل برای آینده ایران را بر اساس حملات اخیر و واکنشهای متقابل این کشور بررسی میکند و پیامدهای هر یک را برای قفقاز جنوبی و به ویژه ارمنستان توضیح میدهد:
تجزیه و تضعیف اقتدار مرکزی: به گفته موری، بیثباتی در شمال غرب ایران میتواند به ظهور بازیگران جدید و غیرقابل پیشبینی در مرزهای جنوبی ارمنستان و همچنین سرازیر شدن جریانهای قابل توجه پناهجویان به این کشور منجر شود. این وضعیت، خطرات امنیتی در منطقه سیونیک را افزایش داده و فشارهای انسانی بیسابقهای را بر دولتی با ظرفیت محدود وارد میکند.
ایران متمرکزتر با نفوذ امنیتی: در این سناریو، فشار خارجی پایدار، ایران را بیش از پیش به انزوا کشانده و کنترل سختگیرانهتری بر سیاستهایش اعمال خواهد شد. موری پیشبینی میکند که در این حالت، ایران همچنان بازیگر مهمی باقی میماند، اما با کانالهای اقتصادی قانونی کمتر، که منجر به افزایش استفاده از شبکههای غیررسمی برای تجارت و نفوذ میشود. این امر، ارمنستان را که برای دسترسی به ایران به این مسیرها وابسته است، تحت فشار بیشتری قرار خواهد داد.
گشایش تدریجی سیاسی و اصلاحات اقتصادی: سناریوی مطلوبتری که موری به آن اشاره میکند، گشایش ایران و اتصال عمیقتر آن به شبکههای لجستیکی، انرژی و مالی قانونی است. او مینویسد که این وضعیت میتواند ارمنستان را قادر سازد تا بدون درگیر شدن در دور زدن تحریمها و خطوط قرمز قدرتهای بزرگ، از موقعیت جغرافیایی خود به عنوان یک پل زمینی میان خلیج فارس، دریای سیاه و اوراسیا بهره ببرد.
چالشهای کریدوری و بحران انسانی
موری در تحلیل خود به اهمیت منطقه سیونیک ارمنستان و پروژههای کریدوری مانند “کریدور حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب” اشاره میکند. او بیان میدارد که اگر ایران دچار جنگ داخلی یا انزوا شود، سایر بازیگران منطقهای ممکن است به دنبال مسیرهای جایگزین شرق به غرب باشند که ارمنستان را به حاشیه میراند و حتی به معنای ایجاد کریدورهایی تحت کنترل قدرتهای بزرگتر، بدون احترام به حاکمیت ارمنستان خواهد بود. او همچنین به بعد انسانی بحران ایران میپردازد و هشدار میدهد که فروپاشی جدی در داخل ایران میتواند موجی از پناهجویان را به سمت ارمنستان سرازیر کند. برای کشوری با جمعیت کمتر از سه میلیون نفر که هنوز با پیامدهای آوارگی ارامنه از قرهباغ دست و پنجه نرم میکند، این موضوع فشار قابل توجهی بر خدمات عمومی و انسجام اجتماعی وارد خواهد کرد. دکتر موری تأکید میکند که سیاستگذاران غربی باید از هماکنون برای کمک به ارمنستان آماده باشند، نه اینکه در بحبوحه بحران واکنش نشان دهند.
آزمونی برای نظم بینالمللی
دکتر پاول موری در پایان مقاله خود این سوال کلیدی را مطرح میکند که آیا کشورهای کوچکی مانند ارمنستان، که “کوچک، دموکراتیک و از نظر تاریخی مسیحی” هستند، قادر خواهند بود در یک نظم بینالمللی پایدار و آزاد، به عنوان کشورهای مستقل دوام بیاورند یا خیر. او نتیجه میگیرد که سرنوشت ارمنستان نه تنها یک مسئله منطقهای نیست، بلکه آزمونی است برای اینکه آیا نظم بینالمللی هنوز از ملتهای کوچک محافظت میکند یا اینکه جغرافیا و سیاست قدرت به تنهایی آینده آنها را تعیین خواهد کرد.
