«محبت نیوز»-وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر از کشف یک صومعه بزرگ ۱۵۰۰ ساله در منطقه دلتای نیل خبر داد. این مجموعه شامل یک ساختمان متعلق به قرن پنجم میلادی است که باستانشناسان گمان میبرند به عنوان مرکز پذیرایی از زائران مورد استفاده قرار میگرفته است.
این کشف مهم در محوطه باستانی القلایه، واقع در استان بحیره، توسط هیئت مصری از شورای عالی آثار باستانی صورت گرفته است که از سال ۲۰۲۳ میلادی در حال حفاری در این منطقه بودهاند. مقامات مصری، این یافته را برای درک عمیقتر ریشهها و تکامل زندگی رهبانی سازمانیافته، حیاتی توصیف کردهاند.
ساختمان تازه کشفشده ۱۳ اتاق دارد که کارکردهای متنوعی از جمله اتاقهای رهبانی انفرادی و جمعی، فضاهایی برای پذیرایی و آموزش، آشپزخانه و انبار را شامل میشود. شواهد معماری نشان میدهد که این بنا در طول تاریخ دستخوش تغییرات و بازسازیهایی شده است. یک تالار بزرگ در بخش شمالی ساختمان دارای نیمکتهای سنگی با نقوش گیاهی است که احتمالن برای استقبال از بازدیدکنندگان مهم، از جمله چهرههای ارشد رهبانی یا جویندگان دانش رهبانی، کاربرد داشته است. این سازه در امتداد محور شمال-جنوب قرار دارد و یک عبادتگاه رو به شرق با صلیبی تراشیدهشده از سنگ آهک در دیوار شرقی آن دیده میشود.
هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی، القلایه را «دومین مکان بزرگ گردهمایی رهبانی» شناختهشده در تاریخ رهبانیت مسیحی خواند و تاکید کرد که سبک معماری آن «اولین هسته تأسیس صومعه» را بازتاب میدهد. وی افزود که نقوش تزئینی و تصاویر یافتشده از این مکان از مهمترین منابع برای مطالعه هنر اولیه قبطی هستند و شواهد تاریخی و باستانشناسی ارزشمندی درباره ماهیت زندگی رهبانی و توسعه هنری در مراحل اولیه آن ارائه میدهند. به گفته او، این کشف همچنین تکامل معماری صومعهها را از سکونتگاههای انفرادی به اقامتگاههای جمعی و سپس به تأسیساتی برای پذیرایی از بازدیدکنندگان، آشکار میسازد.
نقاشیهای دیواری کشفشده در این محل، راهبان را در کنار تزئینات هندسی و گیاهی با رنگهای قرمز، سفید و سیاه، و همچنین یک گل هشتپر، به تصویر میکشند که نشاندهنده غنای بیان نمادین در هنر اولیه قبطی است. خبرگزاری باسیلیکا به یک نقاشی دیواری برجسته اشاره کرد که دو غزال را در قابی دایرهای با نقوش گیاهی نشان میدهد که گمان میرود معنایی نمادین داشته باشد.
این مکان، شواهدی از گذار از زندگی زاهدانه و انفرادی راهبان به زندگی رهبانی اشتراکی را ارائه میدهد. این تحول در منطقهای متمایز از مناطق بیابانی جنوب مصر رخ داده است که معمولاً مهد رهبانیت اولیه به شمار میروند.
در جریان این کاوشها، یک ستون مرمری کامل به طول ۲ متر، به همراه سرستونها و پایههای آن، کشف شد. همچنین، قطعات سفالی با نقوش گیاهی و هندسی، قطعات سرامیکی با حروف قبطی، بقایای استخوان پرندگان و حیوانات، و مجموعهای از پوستههای صدف در سراسر مکان یافت شدهاند که به گفته مقامات، با فعالیتهای روزانه و تهیه غذا در این مجموعه ارتباط دارند.
سمیر رزاق عبدالحافظ، رئیس هیئت حفاری، از کشف یک قطعه سنگ آهک مستطیلشکل در ورودی یکی از اتاقها خبر داد که دارای کتیبهای قبطی است. ترجمه اولیه نشان میدهد که این متن یک سنگ یادبود تدفین بوده و به مرگ فردی به نام «آپا کیر، پسر شنوده» اشاره دارد. این کتیبه حضور مداوم انسان در این مکان را در دوره اوج توسعه صومعهها در منطقه تأیید میکند.
از زمان آغاز کاوشها در سال ۲۰۲۳، باستانشناسان چند مجموعه اقامتگاههای راهبان را همراه با ساختمانهای خدماتی و آثار هنری کشف کردهاند. این یافتهها در مجموع تأیید میکنند که القلایه نه یک سکونتگاه کوچک، بلکه یک مجموعهٔ مذهبی سازمانیافتهٔ بزرگ با اهمیت منطقهای و بینالمللی بوده است.
