محبت نیوز – در اواخر دوره ناصرالدین شاه، میسیونرهای مسیحی فعالیت قابل توجهی در شهر سنندج داشتند و در این راستا، مناظرات دینی بین ملایان مسلمان و «مارشیمون»، رهبر جامعه مسیحی، برگزار میشد. سایر رهبران مسیحی نیز در آن زمان به مناظرههایی با ملایان این شهر، از جمله شیخ «عبدالمومن مردوخ کردستانی»، پرداختند. در نهایت، شیخ عبدالمومن کتابی با عنوان «ردالنصاری» به نگارش درآورد که به رد آیین مسیحیت میپرداخت.
دکتر سعید خان کردستانی که بود؟
جمال احمدی آیین، پژوهشگر و نویسنده کردستانی، درباره سرگذشت دکتر سعیدخان مینویسد: “در دوران قاجار، مشکل خاصی میان مسلمانان و مسیحیان سنندج وجود نداشت. در مواقعی، مناظرهها و بحثهایی بین آنان صورت میگرفت، اما این اختلافات جدی نبود. اما پس از وقوع یک حادثه، اختلافات شدیدی بروز کرد. این مشکلات زمانی آغاز شد که «مارشیمون»، یکی از رهبران مسیحی، از شیخ عبدالمومن خواست که یک مترجم مسلط به زبانهای کردی و فارسی در اختیارش قرار دهد. در آن زمان، طلبهای به نام «ملا سعید» که تحت نظر شیخ عبدالمومن به تحصیل علوم اسلامی مشغول بود، به مارشیمون معرفی شد و برای مدتی با او در ارتباط بود.”
این پژوهشگر ادامه میدهد: “اما شگفتی از آنجا رقم خورد که «ملا سعید» پس از آشنایی با مسیحیت، به این دین گرایش پیدا کرد و اعلام کرد که مسیحی شده است. این موضوع موجب خشم و عصبانیت اهالی شهر گردید و به آشوبهایی در سنندج انجامید. پس از این درگیریها، مبلغان مسیحی شهر را ترک کردند و ملا سعید نیز مجبور به خروج از استان شد. او ابتدا به همدان رفت و در آنجا به عنوان دستیار یک پزشک فعالیت کرد، تا آنجا که استعدادش نمایان شد و به خارج از کشور فرستاده شد. او در آنجا به یکی از بهترین پزشکان دنیا تبدیل شد و با تحصیلات عالی به وطن بازگشت.”
احمدی آیین همچنین میافزاید: “ملا سعید مدتی به عنوان پزشک دربار در تهران فعالیت کرد و سپس از دربار خارج شده و به مداوای مردم پرداخت. او یکی از چشمپزشکان برجسته زمان خود شد و به ویژه به کُردها توجه خاصی داشت و آنان را رایگان معالجه میکرد. پس از نیمقرن، دکتر سعید خان با احترام و استقبال فراوان از جانب اهل علم و خانوادههای مشایخ و بزرگان سنندج به این شهر بازگشت.”
او ادامه میدهد: “یکی از کارهای شگرف دکتر سعید خان، جراحی چشمان نابینای جعفر سلطان در منطقه هورامان بود که با این عمل، بیناییاش را باز یافت و این امر باعث شهرت روزافزون او شد.”
همچنین، دکتر سعید خان کردستانی انجیل را نیز به زبان هورامی ترجمه کرد.
احمدی آیین گفت: “دکتر سعید خان کردستانی در سال ۱۳۱۸ شمسی در همدان درگذشت و در کلیسایی در آن شهرستان به خاک سپرده شد. اکنون آن کلیسا تبدیل به بیمارستانی شده است، اما مقبره او هنوز برقرار است.”
این پژوهشگر همچنین اشاره کرد که خانوادههای مسیحی سنندج، بهطور کلی تحصیلکرده و متین بودند و مراسم عبادی خود را در تنهای کلیسای شهر در روزهای یکشنبه برگزار میکردند؛ تأثیر آنها بر آبادانی سنندج بسیار مثبت بود اما امروزه متاسفانه دیگری مسیحی (ارامنه و آشوریان) در این شهر وجود ندارد.
دکتر سعید خان کردستانی نه تنها بهعنوان یک پزشک ماهر و متعهد، بلکه بهعنوان یک خادم خداوند که در رشد و نشر و پخش مژدهی نیک انجیل در یک قرن گذشته تأثیر بسیار فراوانی داشته است، شناخته میشود.
