«محبت نیوز»- تنها حمام به جا مانده از جامعه یهودیان در ولایت هرات افغانستان توسط یک بنگاه فروش املاک به قیمت حدود ۱۲ میلیون افغانی (حدود ۱۶۸ هزار دلار آمریکا) برای فروش گذاشته شده است. این بنگاه مدعی است که برای این معامله، مجوز وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات را دریافت کرده است.
ایندیپندنت فارسی گزارش داد که این حمام تاریخی که شامل گرمخانه، رختکن و مخزن آب گرم است، به سبک معماری سنتی ساخته شده و از آثار مهم باقیمانده از حضور تاریخی یهودیان در هرات به شمار میرود.
بر اساس اطلاعیه ای که بنگاه فروش جایداد منتشر کرده است، حبیبالله و عبدالله، مالکان این حمام که در هرات به “حمام موسائیها” معروف است، متعهد شدهاند با نهاد «اچکو» که مسئولیت مرمت و بازسازی این بنا را بر عهده دارد، همکاری کنند. در این پیام تأکید شده است که مالکان از تخریب عمدی حمام جلوگیری کرده و از آن محافظت خواهند کرد. این اطلاعیه همچنین اشاره دارد که «از آنجایی که ملک شخصی میباشد، مالکان صلاحیت هر گونه معامله در قبال ملکیت خویش با حفظ مقررات قانون حفظ میراث فرهنگی را دارا میباشند.» پس از مرمت، «آمریت حفظ آبدات تاریخی هرات» (اداره حفظ و احیای بناها و بافتهای تاریخی) قرار است این حمام را به مالکان آن تحویل دهد.
محمد صدیق میر، یکی از مسئولان فرهنگی هرات، اظهار داشته است که هزینه مرمت حمام یهودیان از قیمت اعلام شده برای فروش آن بیشتر بوده است. همایون احمدی، کارشناس بناهای تاریخی هرات نیز فاش کرد که مالک این حمام پیشتر از دولت پیشین افغانستان خواسته بود که این بنا را در ازای چهل میلیون افغانی ثبت ملی کند، اما بودجهای برای این منظور اختصاص نیافت. احمدی افزود که این حمام با حمایت مالی نهادهای حامی آثار باستانی بازسازی شده و اکنون مالکان قصد فروش آن را دارند.
بخشی از این حمام پیشتر نیز تخریب شده بود و در دوران جمهوریت، مالکان قصد تخریب کامل آن را داشتند که با مداخله مسئولان فرهنگی از این اقدام جلوگیری شد.
با انتشار خبر به فروش گذاشته شدن این حمام، برخی از ساکنان هرات خواستار توقف این اقدام شدهاند. آنها تأکید دارند که حمام یهودیان به دلیل اهمیت تاریخی حضور یهودیان در هرات و زندگی مسالمتآمیزشان با مسلمانان، باید به یکی از جاذبههای گردشگری شهر تبدیل شود.
از دیگر آثار باقیمانده از یهودیان در هرات میتوان به کنیسههای یوحا، گلکیا، شماویل و گرجیا اشاره کرد. کنیسه گرجیا کمابیش فروریخته و از کنیسه گلکیا و شماویل پس از خروج یهودیان به ترتیب به مسجد و مدرسه تبدیل شده است. این چهار کنیسه، حمام و خانههای یهودیان در منطقه «درب عراق» در بازار شهر قدیم هرات قرار دارند. همچنین یک گورستان یهودیان نیز در هرات به یادگار مانده است.
مسئولان فرهنگی هرات مدعیاند که یهودیان ساکن هرات پس از خروج از افغانستان، خانهها، مغازهها و باغهایشان را فروخته و کنیسههای خود را به دولت واگذار کردهاند. مسلمانان و یهودیان بیش از دو قرن بدون هیچ درگیری با یکدیگر در هرات زندگی مسالمتآمیزی داشتهاند.
ایندیپندنت فارسی همچنین به زبولون سیمینتوف، آخرین یهودی ساکن افغانستان، اشاره کرده که پیش از روی کار آمدن مجدد طالبان، مسئولیت تنها کنیسه یهودیان در کابل را بر عهده داشت. او نیز از ترس حملات انتقامجویانه طالبان کابل را ترک کرد. برخی کارشناسان فرهنگی در هرات معتقدند که یهودیان ساکن هرات به دلیل فشار برای تغییر دین یا پرداخت جزیه (مالیات شرعی) از ایران به این شهر مهاجرت کرده بودند. در گذشته بیش از ۳۰۰ خانواده یهودی در هرات زندگی میکردند. آخرین خانواده یهودی در سال ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۷۸ میلادی) افغانستان را پس از پایان سلطنت محمد ظاهر شاه و آغاز جنگهای داخلی ترک کرده و به اسرائیل، اروپا و آمریکا مهاجرت کردند.
