«محبت نیوز»- نتایج یک مطالعه جامع و جدید نشان میدهد که پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی جهان، در مواجهه با پرسشهای مرتبط با دین و مذهب، رفتاری سوگیرانه، متعصبانه و در عین حال پایدار از خود بروز میدهند. این ابزارها با وجود ادعای بیطرفی، در بسیاری از موارد از ورود مفاهیم مذهبی به مباحث اخلاقی خودداری کرده و در ارزیابی ادیان مختلف دچار تبعیض سیستماتیک هستند.
در این پژوهش گسترده که توسط تیمی از محققان دانشگاههای برجسته «بریگهام یانگ»، «بیلور»، «نوتردام» و «یشیوا» انجام شده است، ۱۴ مدل هوش مصنوعی مطرح از شرکتهای بزرگی همچون گوگل، OpenAI، آنتروپیک و xAI مورد واکاوی دقیق قرار گرفتند.
شکاف عمیق میان انتظار کاربران و عملکرد هوش مصنوعی
پژوهشگران در این مطالعه با ابداع شاخصی تحت عنوان «معیار همه ایمان»، میزان تمایل و توانایی سیستمهای هوش مصنوعی را در گنجاندن دیدگاههای مذهبی هنگام پاسخگویی به مسائل اخلاقی دنیای واقعی سنجیدند.
همزمان، نظرسنجی از بیش از ۱۱۰۰ شهروند آمریکایی نشان داد که اکثریت قاطع جامعه انتظار دارند هوش مصنوعی در بحثهای اخلاقی و معنوی، رویکردها و ارزشهای مذهبی را لحاظ کند. با این حال، یافتههای آزمایشگاهی آشکار کرد که کمابیش تمامی مدلهای بررسیشده در عمل از برآورده ساختن این تقاضا خودداری میکنند.
تیم تحقیق در گزارش خود تصریح کرده است:
«نوعی سوگیری آشکار و مداوم در راهنماییهای ارائهشده توسط برخی مدلها مشاهده میشود؛ به این معنا که این سیستمها به صورت سازمانیافته (سیستماتیک) برخی ادیان را تشویق و ترغیب کرده و از برخی دیگر حمایت کمتری به عمل میآورند.»
آمار تکاندهنده از تبعیض میان ادیان و مذاهب
بر اساس یافتههای این گزارش، از میان ۱۴ سنت مذهبی و غیرمذهبی بررسیشده در این آزمون، مدلهای هوش مصنوعی به طور میانگین در ۴۵ درصد پاسخها رویکردی همراه با «تأیید مثبت» داشتهاند. اما توزیع این پاسخهای مثبت کاملاً نابرابر بوده است:
| مذهب / مکتب فکری | میزان تأیید مثبت توسط هوش مصنوعی |
| لاادریگری (آگنوسیسیسم) | ۷۰٪ |
| آیین بهایی | ۶۳٪ |
| مسیحیت کاتولیک | ۶۱٪ |
| مسیحیت پروتستان انجیلی | ۳۳٪ |
| اسلام (اهل سنت) | ۳۲٪ |
| فرقه شاهدان یهوه | ۳.۱٪ |
این آمار نشان میدهد که هوشهای مصنوعی تمایل شدیدی به تأیید تفکرات غیردینی (مانند لاادریگری) دارند، در حالی که برخی از بزرگترین و پرجمعیتترین گرایشهای مذهبی جهان مانند اهل سنت و پروتستانهای انجیلی با بیمهری و بایکوت نسبی این فناوری مواجه شدهاند.
ضرورت همگامی فناوری با هویت مذهبی جهان
دیوید وینگیت، از محققان ارشد این پروژه تحقیقاتی، با انتقاد از وضعیت موجود اظهار داشت:
«مردم در زندگی روزمره خود با پرسشهای عمیق و کاربردی درباره مفاهیمی چون غم، عشق، فقدان و اخلاق روبهرو هستند، اما هوش مصنوعی غالبن از ورود دین به این گفتگوهای حیاتی خودداری میکند.»
وی با تأکید بر اینکه دین برای بخش عمدهای از جامعه جهانی مؤلفهای کلیدی در مسیر شکوفایی و معنابخشی به زندگی است، افزود:
«با توجه به اینکه حدود ۷۵ درصد از جمعیت سراسر جهان دارای هویت مذهبی هستند، توسعهدهندگان فناوری باید سیستمهای خود را به گونهای بازطراحی کنند که از ارزشها و باورهای پایهای مردم پشتیبانی کند.»
بخش پایانی این گزارش علمی به یک خلاء بزرگ در جامعه دانشگاهی اشاره دارد. محققان تأکید کردهاند که علیرغم نگارش و انتشار هزاران مقاله علمی درباره انواع سوگیریهای هوش مصنوعی (مانند سوگیریهای جنسیتی و نژادی)، سهم پژوهشهای مربوط به «تعصبات مذهبی» در این سیستمها بسیار ناچیز بوده و نیازمند توجه فوری و جدی بخش تحقیق و توسعه شرکتهای فناوری است.
