«محبت نیوز»- در آستانه سفر پاپ لئو به آمریکای جنوبی، بازماندگان پرونده‌های آزار جنسی در کلیسای کاتولیک، با بیم و امید عملکرد و کارنامه گذشته او را در برخورد با تخلفات اخلاقی کشیشان ارزیابی می‌کنند؛ پرونده‌ای که نشان‌دهنده گام‌های موثر او در پرو و در عین حال، تردیدهای عمیق پیرامون اراده ساختاری کلیسای کاتولیک برای اصلاحات فراگیر است.
پدرو سالیناس، روزنامه‌نگار ۶۳ ساله پرویی و عضو سابق انجمن کاتولیک «سودالیسیوم کریستیانه ویته» (Sodalitium Christianae Vitae)، بیش از یک دهه پیگیر تحقیقات کلیسا درباره این تشکل بود؛ گروهی که افشاگری‌های او پرده از سوءاستفاده‌های گسترده جنسی، جسمی و روانی در آن برداشت. دو سال قبل و در واپسین روزهای دوران پاپ فرانسیس، واتیکان در تصمیمی کم‌سابقه این فرقه و شاخه‌های وابسته به آن را منحل کرد.
سالیناس در این باره می‌گوید: «آنچه حاصل شد، برای هیچ‌کس قابل تصور نبود، اما سرانجام رخ داد.» به گفته او، رابرت پرووست — نامی که پاپ لئو پیش از تکیه بر کرسی پاپی، در دوران خدمت خود به عنوان اسقف در پرو و سپس کاردینال در واتیکان داشت — نقشی کلیدی و پشت‌پرده در این ماجرا ایفا کرد؛ او بی‌سرصدا با بازماندگان در ارتباط بود، در جلسات حاضر می‌شد، شواهد را جمع‌آوری می‌کرد و از طریق پیام‌رسان‌ها با آسیب‌دیدگان در تماس بود. سالیناس تأکید می‌کند: «بدون اقدامات او، این پرونده هرگز به سرانجام نمی‌رسید.»
نخستین پاپ متولد ایالات متحده قرار است از ۶ تا ۱۷ نوامبر به اروگوئه، آرژانتین و پرو سفر کند؛ سفری که ۶ روز پایانی آن در پرو خواهد بود—کشوری که او در دهه ۱۹۸۰ به عنوان میسیونر مسیحی وارد آن شد، تابعیتش را دریافت کرد و اسقف منطقه «چیکلایو» بود. طبق اعلام واتیکان، پاپ در این سفر نیز همانند دیدارهای اخیر خود، با قربانیان آزار جنسی کشیشان دیدار خواهد کرد.
با این حال، بازماندگان تردید دارند که آیا الگوی برخورد او در پرو می‌تواند به اصلاحات بنیادین در سازوکار کلیسا منجر شود یا خیر. سالیناس تصریح می‌کند: «حلقه مفقوده اصلی، نبود تعهد عملی در میان اسقف‌ها در سطح جهان است.»
شکاف میان وعده و عمل؛ مطالبه غرامت و اصلاحات واقعی
در حالی که پرو خود را برای رونق صنعت گردشگری همزمان با سفر پاپ آماده می‌کند، خوزه انریکه اسکاردو، رئیس ۵۶ ساله «شبکه بازماندگان پرو»، این رویداد را از زاویه‌ای دیگر می‌بیند.
اسکاردو ضمن تأیید نقش پاپ لئو در انحلال سودالیتیوم، معتقد است که اقدامات تاکنونی کلیسا عدالت، شفافیت یا غرامت کافی را به همراه نداشته است: «بازماندگان از وعده‌های بی‌سرانجام خسته شده‌اند. ما بیش از آنکه احساس آرامش کنیم، حس فریب‌خوردگی و رهاشدگی داریم.» او خواستار مشارکت مستقیم بازماندگان در تدوین سیاست‌های حفاظتی کلیسا و اختصاص بسته‌های حمایتی شامل روان‌درمانی و بورسیه‌های آموزشی شد. مقامات واتیکان به درخواست‌ها برای اظهار نظر در این خصوص پاسخی نداده‌اند.
میراث پاپ فرانسیس؛ تنها «نوک کوه یخ»
بازماندگان، کارنامه پاپ فرانسیس — نخستین پاپ اهل آمریکای لاتین — را چندوجهی و پیچیده توصیف می‌کنند. خوان کارلوس کروز، از قربانیانی که پرونده او در سال ۲۰۱۸ بحران سوءاستفاده‌های کلیسای شیلی را کلید زد، اصلاحات فرانسیس از جمله بازنگری در قوانین شرع، لغو «قانون رازداری پاپی» و ابلاغ فرمان تاریخی «Vos Estis Lux Mundi» (شما نور جهان هستید) برای نظارت بر اسقف‌های متهم به لاپوشانی را می‌ستاید.
با این حال، کروز که در سال ۲۰۲۱ به عضویت «کمیسیون پاپی حفاظت از خردسالان» درآمد، تأکید می‌کند: «ما تنها در آغاز راه و روی نوک این کوه یخ قرار داریم. دستورالعمل‌های حفاظتی تدوین‌شده باید بی‌قیدوشرط در سراسر جهان اجرایی شوند.»
آن بارت دویل، مدیر سازمان نظارتی «BishopAccountability.org»، ضمن تمجید از فرمان «Vos Estis»، نسبت به عدم شفافیت واتیکان در اعلام مجازات واقعی اسقف‌های مستعفی انتقاد کرده و می‌گوید: «افکار عمومی همچنان در تاریکی نگاه داشته می‌شوند.» او همچنین خواستار تصویب قانونی بین‌المللی از سوی پاپ لئو شد که طی آن هر کشیش متهم به کودک‌آزاری، به طور دائم از مقام و کسوت کشیشی خلع شود؛ سیاستی که اسقف‌های آمریکا از سال ۲۰۰۲ آن را به کار بسته‌اند.
واتیکان پیش‌تر مدعی شده بود که تفاوت قوانین ملی در جهان مانع از تدوین رویه‌ای واحد است و خلع لباس روحانیون می‌تواند آن‌ها را از حیطه نظارت درون‌کلیسایی خارج کند؛ استدلالی که از نظر گروه‌های مدافع حقوق قربانیان پذیرفته نیست.
زخم‌های کهنه در مکزیک و آرژانتین
بحران سوءاستفاده‌های جنسی در آمریکای لاتین دهه‌ها قبل از تبدیل شدن به بحرانی جهانی، در مکزیک به جریان افتاد؛ جایی که یکی از سیاه‌ترین پرونده‌های تاریخ کلیسا پیرامون مارسیال ماسیل، بنیان‌گذار فرقه «لژیونرهای مسیح»، شکل گرفت. با وجود گزارش‌های متعدد قربانیان در دهه ۱۹۹۰، واتیکان در سال ۲۰۰۶ تنها به بازنشستگی اجباری او بسنده کرد و ماسیل در سال ۲۰۰۸ بدون محاکمه یا روبرویی با قربانیان درگذشت. تحقیقات بعدی نشان داد او دست‌کم ۶۰ کودک را آزار داده است.
خوزه د خسوس باربا مارتین، بازمانده ۸۷ ساله این فرقه، می‌گوید دادخواهی‌هایش در دهه ۱۹۹۰ خطاب به پاپ ژان پل دوم نیز بدون پاسخ ماند. او با بدبینی نسبت به تحولات آتی می‌گوید: «رسیدگی به این عمق از فساد زمان‌بر است و بعید می‌دانم حتی در دوره این پاپ یا پاپ بعد نیز برطرف شود.»
آلبرتو آتیه، کشیش سابق مکزیکی، این سفر را مجالی دیگر برای شفافیت می‌داند، هرچند اعتراف می‌کند که امیدش رو به افول است. همزمان در آرژانتین، زادگاه پاپ فرانسیس، سباستین کواترومو، از بازماندگان آزار جنسی، معتقد است کلیسای این کشور باید پیشگام اصلاحات جهانی می‌شد، اما همچنان «بدهی اخلاقی سنگین و تسویه‌نشده‌ای» به قربانیان دارد؛ موضوعی که کنفرانس اسقف‌های آرژانتین از پاسخ به آن خودداری کرده است.
