«محبت نیوز»- همزمان با اظهارات نماینده علی خامنهای در خوزستان مبنی بر “الهی بودن فرمان تشکیل حوزههای علمیه”، گزارشها و آمارها از کاهش شدید ثبتنام در این مراکز و افزایش بیاعتمادی عمومی نسبت به آنها حکایت دارد. کارشناسان، وابستگی به حکومت و گزارشهای متعدد از فساد مالی و اخلاقی را از دلایل اصلی این بحران میدانند.
محمدنبی موسویفرد، نماینده خامنهای در خوزستان، به تازگی در اظهاراتی بیان داشت: «خداوند فرمان تشکیل حوزههای علمیه را میدهد. معلوم میشود هر معصومی هر کجا هست، در کنارش حوزههای علمیه هست.» او افزود: «علما هم پیمان با انبیا هستند و گروهی که بتوانند جای خالی انبیا را پر کنند، علما هستند.»
این سخنان در حالی بیان میشود که بر اساس آمار رسمی مرکز آمار ایران، ثبتنام در حوزههای علمیه طی پنج سال اخیر با کاهشی ۴۰ درصدی روبرو بوده است.
نظرسنجیهای پیشین، مانند نظرسنجی مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۳۹۹، نیز نشان میدهد که اکثریت جوانان ایرانی حوزههای علمیه را نهادهایی وابسته به حکومت تلقی میکنند. این تصویر با گزارشهای مربوط به تخصیص حدود ۴۰٪ بودجه سالانه حوزهها از منابع دولتی و انتصاب مدیران آنها توسط دفتر خامنهای تقویت میشود.
علاوه بر وابستگی سیاسی، گزارشهای متعددی از فساد مالی و اخلاقی نیز به بیاعتمادی عمومی دامن زده است. پروندههایی مانند اختلاس ۳۰۰ میلیارد تومانی در مدرسه علمیه الغدیر قم (۱۴۰۱) و گزارشهای پراکنده درباره خرید املاک گرانقیمت توسط برخی افراد منتسب به حوزه، از جمله موارد مطرح شده در رسانهها و فضای مجازی است. همچنین، گزارش کمیته انضباطی حوزه در سال ۱۴۰۲ مبنی بر اخراج ۲۴ طلبه به دلیل “جرائم جنسی” و گزارش سازمان بازرسی کل کشور (مهر ۱۴۰۳) درباره تخلف ۱۸ مدرسه علمیه در خوزستان برای جذب بودجه غیرواقعی، به این نگرانیها افزوده است.
همچنین موضوع حضور طلاب حوزههای علمیه در جریان سرکوب اعتراضات مردمی ایران طی سالهای اخیر، یکی از پدیدههای بحثبرانگیز و حساس در تحلیل تحولات سیاسی-اجتماعی معاصر کشور بوده است.
به نظر میرسد فاصله گرفتن بخشی از جامعه از نهادهای دینی رسمی و تبدیل شدن حوزهها به نهادهایی با کارکرد عمدتن سیاسی و ایدئولوژیک، چالشهای جدی را پیش روی این مراکز قرار داده است. این وضعیت، ادعای رسالت “الهی” و “جانشینی انبیا” را که توسط مقامات حکومتی مطرح میشود، در برابر واقعیتهای موجود کمرنگ میسازد.
