محمدحسن سلیمانی، قزوینپژوه در یادداشتی که در ایسنا منتشر کرد با شرحی از وضعیت این گورستان در سالهای اخیر در مورد تاریخ آن مینویسد، ژوئیه سال ۱۶۳۸ میلادی سفیر یا فرستاده دولت انگلیس به نام «سِر دِر مرکتن» در قزوین فوت کرد و او را در گورستان ارامنه شهر به خاک سپردند.
در دوره اشغال چهار ساله قزوین در جریان جنگ جهانی دوم، این آرامستان مکان دفن حدود ۲۰ نفر از افسران، سربازان و اتباع لهستانی گردید که هنگام تبعید به علت بیماری در قزوین جان خود را از دست دادند.
با توسعه دامنه شهر قزوین به سمت شمال و قرار گرفتن این گورستان در درون بافت شهری، از دهه ۶۰ دفن اموات ارمنی در آن ممنوع شد و ارامنه با خریدن محوطهای در ابتدای جاده روستای فارسیان (ضلع جنوبی قبرستان بهشت فاطمه)، از آن مقطع تا کنون از این فضای محصور به عنوان قبرستان استفاده میکنند. پیکرهای ۴۰ ایرانی ارمنی جانباخته در جریان سقوط هواپیمای شرکت «کاسپین» در ۲۴ تیر ۱۳۸۸ در حوالی قزوین نیز در این گورستان به خاک سپرده شدهاند.
در بخشی از این یادداشت آمده پیش از تخریب گورستان تاریخی ارامنه و تبدیل آن به بوستان، شماری از تابوتهای درگذشتگان مدفون در این گورستان با حضور بستگان آنان و نظارت شورای خلیفهگری ارامنه به گورستان جدید منتقل شدند. سه سال پس از تخریب این گورستان تاریخی، سنگ گورهای نفیس آن به صورت شکسته در «شهرک ملاصدرا» پیدا شد!
پیداست محوطه این آرامستان ابتدا پارک شده و اکنون برای تغییر کاربری آن برنامهریزی میکنند.
- پیشنهاد می شود:
- مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان تخریب «آرامستان ارامنه» را تایید کرد
- آرامستانهای ارامنه در چهارمحال و بختیاری نیاز به ساماندهی دارد
- تخریب گسترده قبرستان مسیحیان در کرمان
تخریب آرامگاهها و بناهای متعلق به ارامنه و دیگر مسیحیان در ایران تاسفبار است. هفته گذشته گزارش شد کلیسای ادونتیست تهران واقع در خیابان جمهوری، بنایی که ۷۱ سال قدمت داشت و سازه آن گوشهای از شناسنامه هنر معماری در ایران بود، تخریب شد.
دیماه سال ۱۳۹۸ آرامگاه ارامنه یکی از گورستانهای قدیمی اصفهان در دامنه کوه صفه تخریب شد.
۲۶ مرداد ۱۳۹۰ کلیسای تاریخی کرمان که در لیست آثار ملی ایران نیز ثبت شده بود در کرمان به وسیله لودرها کاملن تخریب و به تلی از خاک تبدیل شد. خرداد سال ۱۳۹۶ گزارشهایی به محبت نیوز رسید که نشان میداد گورستان تاریخی مسیحیان کرمانشاه نیز تخریب شده و به محلی برای دپوی زباله تبدیل شده است.
تعرض شهرداری به گورستان مسیحیان اهواز و تخریب و سرقت صلیبهای قبرستان ارامنه و لهستانیهای این شهر در سالهای اخیر نمونهای از این رخدادهاست. حتی بخشی از گورستان ارامنه تهران در منطقه دولت که زیر نظر شورای خلیفهگری قرار دارد آسیب جدی دیده است.
انگیزههای افراطی و ایدئولوژیک و زمینخواری و یافتن گنج از اصلیترین انگیزههایی است که سبب تخریب آرامگاهها و بناهای مسیحیان در ایران میشود.
