«محبت نیوز»- تنها چند روز پس از آنکه باقیمانده «کلیسای تاریخی انجیلی مشهد» در سایه انفعال پلیس و نهادهای شهری شبانه با خاک یکسان شد، فرماندار مشهد در اظهاراتی تکراری و فاقد پشتوانه اجرایی، مدعی تلاش برای احداث بنایی موسوم به «خانه گفت‌وگو» در زمین این کلیسا شد؛ وعده‌ای فریبکارانه که چیزی جز تلاش برای سرپوش گذاشتن بر تخریب سیستماتیک هویت و میراث تاریخی مسیحیان در ایران نیست.
سید حسن حسینی، فرماندار مشهد، در گفتگو با خبرگزاری دولتی «ایرنا» اعلام کرد که شهرداری در تلاش است با ارائه زمین معوض به مالک فعلی، بنای کلیسا را در قالب «خانه گفت‌وگو» احیا کند. حسینی با توسل به مفاهیم مذهبی مدعی شد مشهد می‌تواند «مرکز گفت‌وگوی ادیان» باشد؛ ادعایی متناقض که در عمل بر آوارها و نخاله‌های سازه‌ای تاریخی مطرح می‌شود که حکومت حتی حاضر به حفظ دیواره‌های باقیمانده آن نشد.
تناقض در گفتار و اعتراف به بن‌بست مدیریتی
فرماندار مشهد در لابلای سخنانش ناخواسته به واهی بودن این وعده‌ها اعتراف کرده است. وی از یک‌سو تایید کرده که مالک کنونی «تمامی مدارک قانونی مالکیت و پروانه ساخت» را در اختیار دارد و از سوی دیگر اعلام کرده که طرح واگذاری «زمین مُعوض» از سوی شهرداری به مالک به بن‌بست خورده، چرا که «به‌واسطه برخی مشکلات، در حال حاضر شهرداری حاضر به پذیرش این مسئولیت نیست».
این اظهارات به‌وضوح نشان می‌دهد پروژه‌ای که با تخریب شبانه به نفع ساخت «مجتمع مسکونی» کلید خورد، همچنان مسیر منفعت‌طلبانه خود را طی می‌کند و طرح عناوینی چون «خانه گفت‌وگو»، صرفن ویترینی رسانه‌ای برای ساکت کردن جامعه مدنی است؛ طرحی که حتی سازوکارهای ابتدایی آن میان شهرداری و مالک پذیرفته نشده است.
وعده‌های پوچ مسئولان؛ از استاندار تا دادستانی
سناریوی «وعده‌درمانی» در پرونده کلیسای انجیلی مشهد مسبوق به سابقه است. در خردادماه امسال و پس از مرحله نخست تخریب با ماشین‌آلات سنگین، غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، با مانور تبلیغاتی گسترده اعلام کرده بود: «اجازه نمی‌دهیم مردم مشهد به اقلیت‌ستیزی متهم شوند» و دستور بازسازی «عین‌به‌عین» بنا را صادر کرد. دادستان مشهد نیز از توقف فوری عملیات خبر داد.
با این حال، پنج ماه پس از آن نمایش تبلیغاتی، نه تنها هیچ حفاظتی از این اثر ارزشمند دوران قاجار و پهلوی به عمل نیامد، بلکه شامگاه پنجشنبه ۱۴ آبان، لودرها در سکوت کامل گشت‌های ۱۱۰ و سامانه ۱۳۷ شهرداری، بازمانده‌های سازه را نیز جارو کردند تا زمین برای احداث مجتمع مدنظر خریداران جدید مهیا شود؛ ملکی که پیش‌تر توسط نهادهای حکومتی چون «ستاد اجرایی فرمان امام» مصادره و به بخش تجاری واگذار شده بود.
تمسک به «گفت‌وگوی ادیان» بر خاکستر عبادتگاه‌ها
طنز تلخ ماجرا آنجاست که مقامات جمهوری اسلامی برای توجیه عملکرد خود، به مفاهیمی نظیر «گفت‌وگوی بین ادیان» متوسل می‌شوند. منتقدان می‌پرسند حکومتی که حضور فیزیکی یک کلیسای تاریخی با قدمت نزدیک به یک قرن را در بافت شهری تحمل نمی‌کند و حتی گزارش شهروندان برای جلوگیری از تخریب آن را بی‌پاسخ می‌گذارد، چگونه و با چه ابزاری دم از دیالوگ میان ادیان می‌زند؟ احداث ساختمانی نمادین تحت مدیریت دستگاه‌های ایدئولوژیک، هرگز جایگزین یک عبادتگاه تاریخی و نماد تنوع مذهبی نخواهد شد.
تداوم سیاست محو سازمان‌یافته اماکن مسیحیان
پرونده کلیسای انجیلی مشهد، رخدادی مجزا و جداافتاده نیست، بلکه حلقه‌ای از یک زنجیره سازمان‌یافته در بیش از چهار دهه گذشته است؛ رویکردی که طی آن املاک، بیمارستان‌ها و عبادتگاه‌های مسیحیان یا با تیغ مصادره روبرو شده‌اند یا به بهانه فرسودگی، طرح‌های توسعه شهری و واگذاری‌های پشت‌پرده به نهادهای متمول، زیر تیغ لودرها رفته‌اند.
تخریب بیمارستان تاریخی «مسیح» در کرمانشاه با بیل مکانیکی، تخریب کلیسای تاریخی ادونتیست‌ها در تهران با مجوز رسمی شهرداری، و فرسایش تعمدی بیمارستان مرسلین کرمان، همگی از الگویی یکپارچه خبر می‌دهند: «بنا را از ثبت خارج کنید، با واگذاری به افراد یا نهادها راه تخریب را هموار سازید، در برابر ویرانی شبانه سکوت کنید، و در نهایت با وعده‌های پوشالی ساخت مراکز گفت‌وگو یا بوستان، پرونده را مختومه اعلام نمایید.»
اکنون در خیابان جنت مشهد، به جای سقف شیب‌دار و آجرکاری‌های تاریخی که گواه سالها حضور ایمانداران مسیحی در این منطقه بود، جز زمینی تسطیح‌شده و تلی از خاک چیزی نمانده است؛ واقعیتی عینی که با هیچ وعده و شعاری درباره «خانه گفت‌وگو» پنهان نخواهد شد.
