«محبت نیوز»- هشتصد سال پیش، زمانی که سواران بیابانگرد دشت قبچاق بخش وسیعی از جهان را زیر سلطه خود درآوردند، واتیکان گروهی را برای بررسی اوضاع به شرق دور اعزام کرد. پاپ اینوسنت چهارم، که از سال ۱۲۴۳ تا ۱۲۵۴ بر مسند پاپی تکیه زده بود، رهبری کلیسای کاتولیک را در دورهای پرتنش بر عهده داشت. او که با نام اصلی “سینبالدو فیِسکی” زاده شده بود، از خانوادهای اشرافی در جنوا برخاسته و پیش از پاپ شدن، بهعنوان حقوقدان و دیپلمات در خدمت کلیسا فعالیت میکرد. اینوسنت چهارم پس از دریافت گزارش گروه اعزامی، که از قدرت و گستردگی امپراتوری مغول حکایت داشت، نامهای به سوی خان بزرگ مغول، گیوکخان، ارسال کرد و به او بشارت کلام خداوند را داد. گیوکخان، که از سال ۱۲۴۶ تا ۱۲۴۸ بهعنوان سومین خان بزرگ امپراتوری مغول سلطنت کرد، فرزند اوگتایخان (دومین خان بزرگ) و نوهی چنگیزخان، بنیانگذار این امپراتوری عظیم، بود.
گیوکخان در پاسخ به دعوت پاپ، نامهای نگاشت که در دو نسخه تهیه شد: نسخهی نخست به زبان اویغوری (یکی از زبانهای ترکی میانه) و نسخهی دوم به زبان پارسی. نسخهی اویغوری گم شده است، اما نسخهی پارسی همچنان در بایگانی واتیکان حفظ شده و تصویر آن همراه این متن ارائه میشود. استفاده از زبان پارسی در این نامه به این دلیل بود که در آن زمان، این زبان یکی از زبانهای کلیدی و بینالمللی به شمار میرفت و دبیران دربارها، از مغولستان گرفته تا واتیکان، با آن آشنا بودند.
گیوکخان در این نامه، دعوت پاپ به مسیحیت را رد کرد و در عوض، از اینوسنت چهارم و همهی پادشاهان اروپا خواست تا به درگاهش آمده و سرسپردگی و فرمانبرداری خود را اعلام کنند. او که خود را وارث مشروعیت الهی و قدرت مطلق چنگیزخان میدانست، هشدار داد که سرپیچیکنندگان از این فرمان را بهعنوان دشمن خواهد شناخت و نوشت:
«همه با هم به خدمت و فرمانبرداری ما بیایید، تا آن زمان که راه و رسم ما را به شما نشان دهیم؛ و اگر فرمان خدا و دستور ما را نادیده بگیرید، شما را دشمن و یاغی خواهیم شمرد…»
این نامه، که یکی از مهمترین اسناد تاریخی در رابطه با روابط دیپلماتیک میان شرق و غرب محسوب میشود، گواه روشنی از قدرت و جاهطلبی امپراتوری مغول و همچنین اهمیت زبان پارسی بهعنوان پلی میان تمدنها است.
