«محبت نیوز»- مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، با انتقاد از حذف موضوع حقوق بشر از تفاهمنامه اخیر میان جمهوری اسلامی و آمریکا، هشدار داد که این توافق در شکل کنونی، مردم ایران را نادیده گرفته و میتواند به تداوم مصونیت از پاسخگویی و تشدید سرکوب در داخل کشور منجر شود.
ساتو در گفتوگو با پایگاه خبری «ژنو سولوشنز» که چهارشنبه ۱۰ تیر منتشر شد، گفت تفاهمنامه موسوم به «اسلامآباد» بهطور کامل بر موضوعاتی مانند پایان درگیری نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، تعهدات هستهای و بازسازی اقتصادی متمرکز است، اما جایگاه حقوق و آزادیهای شهروندان ایرانی در آن «تقریباً نامرئی» است.
او با اشاره به پیشبینی ایجاد صندوق بازسازی در این تفاهمنامه افزود: «فراتر از موضوع بازسازی، مردم ایران در عمل در این چارچوب دیده نشدهاند.»
گزارشگر ویژه سازمان ملل تأکید کرد وضعیت حقوق بشر در ایران حتی پیش از جنگ نیز، بهویژه پس از اعتراضات سراسری دیماه، بحرانی بوده است و اگر این موضوع در توافق نهایی میان تهران و واشنگتن گنجانده نشود، خطر بازگشت به همان الگوی سرکوب یا حتی تشدید آن وجود دارد.
ساتو همچنین گفت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در روزهای آغازین جنگ به وضعیت حقوق بشر در ایران اشاره کرده بود، اما این موضوع در ادامه بهطور کامل از مواضع رسمی واشنگتن حذف شد و مشخص نیست آن اظهارات تا چه اندازه بیانگر نگرانی واقعی و پایدار درباره وضعیت حقوق بشر در ایران بوده است.
او در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به اعتراضات سراسری دیماه، گفت مردم ایران در آن اعتراضها بهصراحت خواستار تغییرات بنیادین شدند و نباید این مطالبات به فراموشی سپرده شود.
گزارشگر ویژه سازمان ملل خواستار توقف اجرای احکام اعدام، آزادی بازداشتشدگان، تضمین دسترسی آزاد به اینترنت و حفاظت از فضای مدنی در ایران شد و ابراز امیدواری کرد این موارد در مذاکرات نهایی میان تهران و واشنگتن لحاظ شود.
ساتو همچنین گفت بهطور مستمر، از طریق نمایندگی جمهوری اسلامی در ژنو، با مقامهای ایرانی درباره موارد نقض حقوق بشر در تماس است، اما به گفته او، مقامهای جمهوری اسلامی زمانی که موضوع به نقض حقوق بشر از سوی خود حکومت مربوط میشود، همکاری بسیار کمتری نشان میدهند.
او افزود برای بررسی گزارشهای مربوط به نقض حقوق بشر در جریان جنگ اخیر با مقامهای آمریکایی نیز تماس گرفته، اما تاکنون پاسخی دریافت نکرده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در عین استقبال از پیشبینی صندوق بازسازی در تفاهمنامه، تأکید کرد همه مشکلات اقتصادی ایران نتیجه جنگ یا تحریمها نیست و بخش مهمی از بحران اقتصادی کنونی، محصول سیاستگذاریهای داخلی جمهوری اسلامی است.
اظهارات مای ساتو در ادامه هشدارهای پیشین کارشناسان مستقل سازمان ملل درباره توافق ایران و آمریکا مطرح شده است.
پیشتر، بیش از ده گزارشگر ویژه و کارشناس مستقل سازمان ملل با انتشار بیانیهای مشترک، از اصل پایان درگیری نظامی استقبال کرده اما هشدار داده بودند هر توافقی که حقوق بشر را نادیده بگیرد، نمیتواند توافقی کامل و پایدار باشد.
در این بیانیه همچنین آمده بود که از زمان آغاز جنگ، هزاران نفر در ایران بازداشت شدهاند و گزارشهایی از شکنجه، ناپدیدسازی قهری، اعترافات اجباری و اعدامهای مرتبط با اتهامهای امنیتی منتشر شده است.
کارشناسان سازمان ملل همچنین نسبت به مصادره گسترده اموال شهروندان، تشدید فشار بر اقلیتهای مذهبی و قومی، محدودیتهای اینترنتی و افزایش سرکوبهای داخلی هشدار داده و تأکید کرده بودند توافق نهایی باید شامل تعهدات مشخص و قابل راستیآزمایی درباره توقف اعدامها، آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی، روشن شدن سرنوشت ناپدیدشدگان قهری، بازگرداندن اینترنت آزاد و تضمین آزادیهای مدنی باشد.
