شادی خلول، فعال مسیحی در اسرائیل، با تأکید بر پیوندهای تاریخی زبان آرامی با یهودیت و مسیحیت، خواستار تقویت هویت آرامی و گسترش همکاری میان مسیحیان و یهودیان شد.
«محبت نیوز»- شادی خلول، فعال مسیحی و یکی از چهرههای اصلی در جنبش احیای هویت آرامی در اسرائیل، میگوید زبان آرامی همچنان بخشی مهم از میراث تاریخی یهودیان و مسیحیان خاورمیانه است.
وی افزود زبان آرامی در بخشهایی از کتاب دانیال و برخی نقلقولهای عیسی در انجیلها به کار رفته و هنوز زبان دعا و آیینهای مذهبی شماری از کلیساهای شرقی به شمار میرود.
خلول در گفتوگو با «آل اسرائیل نیوز» اظهار کرد که در دوران تحصیل در دانشگاه لاسوگاس، با شرکت در درسی درباره کتاب مقدس، درباره ریشهها و هویت خود بازاندیشی کرده است. به گفته او، زمانی که استاد کاتولیک کلاس عبارت «تالیتا کومی» را از انجیل مرقس به زبان آرامی معرفی کرد، خلول توضیح داد که این زبان همچنان در جامعه او زنده است و در کلیساهای آرامی برای دعا و نیایش استفاده میشود.
پس از این تجربه، خلول برنامههای خود را تغییر داد و به اسرائیل بازگشت. او در ادامه، برنامهای پیش از خدمت سربازی برای جوانان جامعه آرامی ایجاد کرد و از پیوستن اعضای این جامعه به ارتش اسرائیل حمایت کرد.
خلول هدف خود را حفظ و احیای هویت، زبان، فرهنگ و میراث آرامی و همچنین تقویت همکاری میان مسیحیان و یهودیان در اسرائیل عنوان کرد. او خدمت سربازی را عاملی برای ادغام بیشتر جامعه آرامی در جامعه اسرائیل دانست و گفت این روند میتواند به افزایش شناخت متقابل میان شهروندان مسیحی و یهودی کمک کند.
او همچنین از دولت اسرائیل خواست زبان آرامی را بهعنوان بخشی از هویت قومی این جامعه به رسمیت بشناسد و امکان آموزش آن را در مدارس فراهم کند. به گفته خلول، این تلاشها با مخالفتهایی از سوی برخی شهروندان مسلمان اسرائیل روبهرو شده است؛ زیرا جامعه آرامی در نظام آموزشی اسرائیل در کنار دیگر عربزبانان قرار گرفته و برنامه درسی مستقلی متناسب با تاریخ و فرهنگ خود ندارد.
خلول با اشاره به وضعیت مسیحیان در منطقه، گفت مسیحیان اسرائیل، با وجود برخی مشکلات و موارد پراکنده آزار و اذیت، از حقوق قانونی و حمایت پلیس برخوردارند. او این وضعیت را با شرایط مسیحیان در برخی مناطق عربی، از جمله تشکیلات خودگردان فلسطین، مقایسه کرد.
به گفته خلول، بازشناسی هویت آرامی میتواند به مسیحیان آرامی در لبنان نیز کمک کند. او اظهار داشت که حزبالله به دلیل فعالیتهایش، نام او را در فهرست افراد تحت تعقیب قرار داده است. خلول افزود حزبالله از آن بیم دارد که فعالیتهای جامعه آرامی اسرائیل، مسیحیان لبنان را به ریشههای تاریخی خود بازگرداند و زمینه نزدیکی آنان به اسرائیل را فراهم کند.
این فعال مسیحی آرامی همچنین از امکان عادیسازی روابط میان اسرائیل و لبنان استقبال کرد و آن را فرصتی برای بهبود روابط میان یهودیان و مسیحیان مارونی لبنان دانست. او به روابط تاریخی میان این دو جامعه اشاره کرد و گفت در دهههای نخست قرن بیستم، برخی رهبران مارونی از یهودیان حمایت کردهاند.
خلول به دعوت پاتریارک مارونی آنتونی پیتر آریدا از یهودیان در سال ۱۹۳۷ برای پناهگرفتن در مناطق مسیحینشین جنوب لبنان اشاره کرد. او همچنین خاطر نشان کرد که مسیحیان مارونی در جریان کشتار صفد در سال ۱۹۲۹ به یهودیان غذا و امکانات انتقال ارائه کردند.
او با اشاره به مواضع برخی رهبران مارونی در گزارش سال ۱۹۴۷ کمیته ویژه سازمان ملل متحد درباره فلسطین، گفت آنان خواهان شکلگیری لبنان بهعنوان کشوری مسیحی و اسرائیل بهعنوان کشوری یهودی و همکاری این دو کشور بودند.
خلول برای آینده لبنان، ایجاد نظامی فدرال یا مبتنی بر کانتونها را پیشنهاد کرد. به باور او، شیعیان و حزبالله در عمل منطقه نفوذ مستقلی در لبنان ایجاد کردهاند و مسیحیان و دروزیها نیز باید بتوانند در مناطق خودمختار در شمال، سواحل مدیترانه و مناطق کوهستانی سازماندهی شوند.
او گفت چنین الگویی میتواند زمینه همکاری میان یک کانتون مسیحی ـ دروزی و اسرائیل را فراهم کند و بهعنوان الگویی برای صلح در منطقه مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، خلول دستیابی به چنین توافقی را بدون شکلگیری یک جنبش جدی در میان مسیحیان لبنان بعید دانست.
