پنج کشور عضو اتحادیه اروپا شامل آلمان، اتریش، دانمارک، یونان و هلند در حال نهاییسازی طرحی برای انتقال پناهجویان ردشده به رواندا هستند؛ برنامهای که به منظور راهاندازی نخستین مرکز مشترک بازگشت پناهجویان در خارج از خاک اروپا دنبال میشود، اما با مخالفت شدید نهادهای حقوق بشری و سازمانهای امدادرسان وابسته به کلیسا روبهرو شده است.
«محبت نیوز»- بر اساس گزارشهای منتشرشده در روز دوشنبه (۲۵ آبان)، این طرح متوجه پناهجویانی است که با درخواست پناهندگیشان در اروپا مخالفت شده، اما به دلایل حقوقی یا فنی، امکان بازگرداندن مستقیم آنها به کشورهای مبدأ وجود ندارد.
به نقل از دویچه وله، اگرچه این پنج کشور درباره انتخاب رواندا به عنوان مقصد مرحله نخست برنامه به توافق اولیه دست یافتهاند، با این حال جزئیات حقوقی ناظر بر شرایط زندگی، مدت بازداشت و حقوق انسانی منتقلشدگان همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. هدف اعلامی این دولتها افزایش نرخ بازگرداندن افراد فاقد مجوز اقامت است، اما منتقدان تأکید دارند که انتقال افراد به کشوری ثالث بدون هرگونه پیوند پیشین، مصداق آشکار پرتاب پناهجویان به برزخ حقوقی است.
هشدار نهادهای کلیسایی و سازمانهای مدافع حقوق بشر
رواندا که از سال ۲۰۰۰ میلادی تحت ریاستجمهوری پل کاگامه اداره میشود، با وجود گزارشهای مربوط به رشد اقتصادی، از سوی نهادهای بینالمللی با انتقادهای گستردهای پیرامون سرکوب منتقدان سیاسی، تحدید جامعه مدنی و محدودسازی آزادی رسانهها مواجه است. دیوید موتاما، وکیل و مدیر اجرایی سازمان مستقل حمایت حقوقی از پناهجویان در کنیا، اوضاع حقوق بشری در رواندا را همراه با «نگرانیهای عمیق و جدی» توصیف کرده است.
در همین زمینه، ائتلافی از نهادهای حقوق بشری به همراه سازمانهای وابسته به کلیساهای اروپایی نسبت به افزایش خطر اخراجهای اجباری و نقض معاهدات بنیادین هشدار دادهاند. در این میان، سازمان امدادرسان کاتولیک «کاریتاس» با ابراز نگرانی جدی خاطرنشان کرده است که پناهجویان اعزامی در معرض بازداشتهای خودسرانه، نامحدود و شرایط نامشخص قضایی قرار خواهند گرفت.
پیشینه زیرساختها و تفاوت ماهوی با طرحهای پیشین
رواندا در حال حاضر دارای زیرساختهای اسکان موقتی است که احتمالن در این طرح مورد استفاده قرار میگیرند. از جمله این مراکز، کمپ «گاشورا» در ۶۰ کیلومتری جنوب شرقی کیگالی است که از سال ۲۰۱۹ با همکاری کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) و اتحادیه آفریقا فعالیت دارد. طی سالهای اخیر حدود سه هزار مهاجر در معرض خطر در لیبی، به صورت داوطلبانه به این مرکز منتقل شدند که از میان آنها ۲ هزار و ۶۰۰ نفر موفق به اخذ اسکان مجدد در کشورهای ثالث نظیر آلمان و کانادا شدند.
با این وجود، ناظران حقوقی بر تمایز ساختاری میان این دو طرح تأکید دارند؛ سازوکار گاشورا بر پایهای داوطلبانه و بشردوستانه استوار بوده، در حالی که برنامه جدید این پنج کشور اروپایی، اخراج اجباری افراد با پروندههای ردشده را هدف گرفته است.
همچنین مجموعه اقامتی «هوپ هاستل» در کیگالی که پیشتر برای پذیرش پناهجویان ذیل توافق متوقفشده بریتانیا آمادهسازی شده بود، به عنوان یکی دیگر از گزینههای احتمالی برای اجرای این سازوکار جدید مطرح است.




















