«محبت نیوز»- در شرایطی که ایران کانون توجه جهانی قرار گرفته و میلیونها ایرانی خواستار آزادی و تغییر رژیم در این کشور هستند، نگاهها به وضعیت دشوار جامعه کوچک مسیحیان یونانیتبار ارتدکس در تهران نیز معطوف شده است. این اقلیت مذهبی در تنها کلیسای ارتدکس یونانی تهران، یعنی کلیسای سنت مری تهران گرد هم میآیند.
پایگاه خبری «ارتدوکس آلیتیا» در گفتگویی اختصاصی با اسقف نیکیفوروس کونالیس، نماینده کل اسقف اعظم مقدس کرت، به بررسی این موضوع پرداخته است. اسقف نیکیفوروس سه بار برای خدمت به تهران سفر کرده است.
شرایط خاص برگزاری مراسم
اسقف نیکیفوروس توضیح میدهد: «من همیشه در ایام هفته مقدس به آنجا میرفتم، زیرا این تنها زمانی بود که کلیسا باز بود.» وی افزود که پیش از او، اسقف اعظم ماکاریوس استرالیا و همچنین پاتریارک فقید دمیتریوس (سلف پاتریارک کنونی بارتولومیو) نیز در این کلیسا به خدمت مشغول بودهاند. سلسله سفرهای اسقف نیکیفوروس از سال ۲۰۱۸ و با دستور پاتریارک جهانی برای برگزاری مراسم هفته مقدس آغاز شد. به گفته وی مراسم در تهران از پنجشنبه مقدس آغاز و به طور کامل مشابه یونان برگزار میشد.
اسقف اعظم کونالیس در این گفتگو در توصیف تجربه خود، از تزئینات کلیسای تهران، به ویژه تخت مرمر اسقفی، ستونهایی که یادآور معماری یونان باستان و وسعت فضای داخلی این کلیسا ابراز شگفتی نمود و تأکید کرد: «تمام مراسم به زبان یونانی انجام میشد. استفاده از هیچ زبان دیگری امکانپذیر نبود، زیرا این کار تبلیغ دین محسوب میشود و ممنوع است.» او همچنین خاطرنشان کرد که آنها مجاز به برگزاری مراسمهای مهمی مانند ازدواج یا غسل تعمید نیستند. به گفته وی، تنها تعداد اندکی از یونانیتبارها (حدود هفت نفر) در مراسم حضور داشتند و خدماتی نیز به مسیحیان ارتدکس شاغل در سفارتخانههای رومانی، بلغارستان، اوکراین و فنلاند ارائه میشد.
چالشهای امنیتی و رویدادهای فراموشنشدنی
اسقف نیکیفوروس همیشه زمان محدودی را در تهران سپری میکرد. مسیر او تنها به تردد میان هتل و کلیسا محدود میشد و به دلایل امنیتی، همواره در خیابانها لباس شخصی میپوشید. او پس از پایان وظایفش در تهران، در روز یکشنبه عید پاک با اولین پرواز به استانبول میرفت.
یکی از رویدادهای تکاندهنده برای اسقف، صحنهای بود که در شب عید رستاخیز مشاهده کرد: «من در چشمان آنها (ایرانیان) اشتیاق برای زنده کردن فضای یک مراسم عبادی ارتدکس را دیدم.» او افزود: «آنها روح رستاخیز را در روح خود بسیار عمیقتر از آنچه خود یونانیان اغلب در سرزمین خود تجربه میکنند، احساس می کردند.»
موردی که اسقف اعظم کونالیس آن را «بینظیر» توصیف کرد، ملاقاتی در صبح شنبه مقدس با یک زن جوان ایرانی بود. این زن به او گفت که در رویاهایش زنی زیبا با لباس سیاه (که اسقف آن را مریم مقدس میدانست) به او توصیه کرده است: «با پسرم آشنا شو». اسقف به دلیل نگرانیهای امنیتی و عدم اطلاع از هویت زن، به طور مستقیم به تجربه او پاسخ نداد و تنها به او توصیه کرد که دعا کند تا خداوند به او پاسخ دهد.
عشای ربانی با به خطر انداختن جان
یکی دیگر از موارد به شدت تأثیرگذار، به یک روز پس از مراسم عید پاک یا رستاخیز بازمیگردد. اسقف نیکیفوروس به یاد میآورد: «دو نوکیش مسیحی ایرانی مخفیانه به من نزدیک شدند. آنها چندین مرتبه خواهش کردند که پس از ترک کلیسا توسط سایر مسیحیان، مراسم عشای ربانی را برایشان برگزار کنم.» او توضیح داد که این افراد در تهران زندگی میکردند و از نظر جامعه، مسلمان محسوب میشدند، اما پیشتر در سفری به یک کشور با اکثریت جمعیت مسیحی ارتدکس ، غسل تعمید داده شده بودند. دریافت عشای ربانی توسط این افراد میتوانست جانشان را به خطر اندازد و نباید فاش میشد.
اسقف نیکیفوروس آخرین سفر خود به تهران را در سال ۲۰۲۲ انجام داد و پس از آن هیچ کشیش دیگری برای خدمت به این کلیسا اعزام نشده است. وی تأکید کرد: «نمیتوانید تصور کنید که برای برخی از مسیحیان در تهران چقدر مهم است که هر دو سال یکبار – حتی فقط برای چند روز – با صبر و حوصله منتظر رسیدن یک کشیش به آنجا باشند.»
تاریخچه کلیسای ارتدوکس یونانی سنت مری تهران
کلیسای بشارت در تهران، که تنها کلیسای ارتدکس فعال در ایران است، در ۲۹ سپتامبر ۱۹۵۱ تأسیس شد و اولین مراسم عشای ربانی آن در روز کریسمس همان سال برگزار گردید. نقشههای معماری این کلیسا توسط دانشگاه فنی ملی آتن تهیه شده و افتتاح آن در سال ۲۰۰۱ توسط پاتریارک بارتولومیو صورت گرفت. این کلیسا یک ساختمان تکشبستانه و بدون گنبد با عناصر نئوکلاسیک یونانی است و نمای بیرونی آن به سبک شبه ایونیک است. سقف دو لایه کاشیکاری شده، یک پروپیلئوم و یک سنتوری خالی در نما از ویژگیهای معماری آن است. فضای داخلی کلیسا با نقاشیهای دیواری از بشارت تئوتوکوس تزئین شده است و ساختمانی دو طبقه متعلق به جامعه یونانی در کنار آن قرار دارد.
