دکتر دانی ال دانا، کشیش، نویسنده و حقوقدان برجسته ایرانی، در گفتگو با « محبت نیوز» از اتمام پروژه ارزشمند خود برای ترجمه و نگارش انجیل به «پارسی سره» خبر داد. این اثر که به طور کامل عاری از واژگان عربی است و پانزده سال تلاش بیوقفه را در بر گرفته، اکنون آماده ارائه به جامعه فارسیزبانان است. به گفته دکتر دانا، این اقدام گامی کلیدی در راستای احیای زبان و هویت پارسی و پاسخی به گرایش روزافزون ایرانیان به فرهنگ اصیل خود محسوب میشود.
زندگی پرفراز و نشیب و ریشههای یک باور
دکتر دانی ال دانا، که تحصیلات ابتدایی و دبیرستان خود را در شاهرود و خوزستان گذرانده و از دانشکده حقوق دانشگاه تهران فارغالتحصیل شده است، علاوه بر سوابق ورزشی چشمگیر (شامل قهرمانی آموزشگاهها و دانشگاههای ایران و حضور در المپیاد دانشجویی ۱۹۷۳ مسکو، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی)، پیشینهای غنی در فعالیتهای فرهنگی و پژوهشی دارد. او پیش از انقلاب، به توصیه شهبانو فرح پهلوی، برای ادامه تحصیل به فرانسه مهاجرت کرد، اما وقایع انقلاب مسیر زندگی او را دستخوش تغییر کرد.
دکتر دانا ریشههای عمیق این پروژه را در باورش به “ننگ” شکست ۱۴۰۰ ساله ساسانیان از بیابانگردان و پدیده “تازیزدایی” میداند که از سن پانزده سالگی در ذهن او شکل گرفته است. او معتقد است که نه تنها جامعه مسیحیان ایرانی، بلکه قشر روشنفکر ایران از “کیش بیگانه” در ایرانزمین بیزار است و این ترجمه در همین راستا قرار میگیرد.
از جرقه یک ایده تا خدمت به خداوند
ایده “نگارش پارسی” برای نخستین بار پنج سال پیش از انقلاب در ذهن دکتر دانا جرقه زد. او که از سن پانزده سالگی دیگر با اسلام هیچ حس نزدیکی نداشت و برای مدت سی سال (تا چهل و پنج سالگی) خود را به طور کامل بیخدا میدانست، نقطه عطف زندگیاش را رؤیایی خاص در ۱۴ جولای ۱۹۹۰ در ملبورن استرالیا عنوان میکند که در آن “خداوند او را فراخواند تا خدمتگزارش باشد.” این تحول ایمانی، در کنار گرایش همیشگی او به فرهنگ و زبان پاک پارسی، پروژه ترجمه «عهد جدید» را وارد مرحله جدیتری کرد. وی به همکاریهای قبلی خود در کلیسای آنگلیکان ملبورن و سیدنی برای نگارش پارسی متون مقدس اشاره کرد و اظهار داشت که این پروژه در نهایت پس از سالها تلاش به ثمر نشسته است.
روند تحقیق و نگارش: ۱۵ سال تلاش بیوقفه
دکتر دانا با تأکید بر سابقه گسترده خود در نویسندگی (بیش از ۱۸۸ کتاب)، ترجمه و ویراستاری آثار متعدد، از جمله ترجمه کتاب آیات شیطانی و خاطرات مقامات اسرائیلی، توضیح داد که پروژه ترجمه انجیل حدود پانزده سال به طول انجامید. او با بهرهگیری از تحصیلات و تخصص خود در حوزههای حقوق، ادیان، ادبیات پارسی، تاریخ و سیاست در دانشگاههای معتبری چون ملبورن، سیدنی، هوبارت و دانشگاههای فرانسه، فرآیند پژوهش را غنا بخشید. در این مسیر، مشاورانی از کلیساها، بهویژه کلیساهای انگلیسی، فرانسوی و عبریزبان در اسرائیل، با او همکاری کردهاند. هرچند همکاری مستقیم با کلیساهای ایرانی کمتر بوده، اما همواره از طریق گفتگوها و کنفرانسها با آنها در ارتباط و از نظراتشان بهرهمند شده است.
معادلسازی مفاهیم خداشناسی: بازگشت به ریشههای عبری
یکی از بزرگترین چالشها در این نوع ترجمه، معادلسازی واژگان خداشناسی با ریشه عربی (مانند فیض، قدوس، مصلوب، ایمان و…) به فارسی می باشد اما دکتر دانا ضمن رد دشواری این کار، اظهار داشت که تمامی این مفاهیم را با “برابرهای پاک پارسی” جایگزین کرده و هیچ واژه عربی را در متن به کار نبرده است. او در حال حاضر ترجمه «عهد عتیق» را نیز در دست دارد. در مواردی که معادل پارسی برای نامها یافت نشده، دکتر دانا از نامهای عبری اصیل استفاده کرده است. به عنوان مثال، به جای “عیسی مسیح” از “یشوعا همشییخ” استفاده شده است. او این رویکرد را بازگشتی به اصالت و ریشههای حقیقی کلام خداوند دانسته و آن را پاسخی به حساسیت نسل جدید فارسیزبانان به این موضوع قلمداد میکند.
بازتابها: از نوآوری تا تحسین جامعه یهودی
دکتر دانا اذعان میکند که پس از معرفی این اثر، با واکنشهای متفاوتی مواجه شده است. در حالی که برخی این ترجمه را “نوآوری” میدانند و با آن موافق نیستند، او معتقد است که “نوآوری نیز خارج از اراده خداوند نیست.” وی پیشبینی میکند که در “ایران آزاد فردا”، دستکم ۷۰ درصد از ایرانیان به زبان زیبای پارسی و “پاکنویسی” گرایش یافته اند و از واژگانی که ریشه در “جنبشی ۱۴۰۰ ساله” دارد، بیزار خواهند بود. به باور او، شمار موافقتها با این پروژه “بدون سرسوزنی گمانه به شماره ناسازگاران میچربد.”
نکته جالب توجه، واکنش “بسیار پشتیبان و استوار” جامعه یهودی به این اثر است. دکتر دانا با اشاره به دعوتهایی از سوی دانشگاههای حیفا، تلآویو و اورشلیم برای سخنرانی در این باره، بیان داشت که این اقدام یک ایرانی در احترام به زبان عبری و کاربرد آن در یک کتاب مذهبی، برای جامعه یهودی بسیار باارزش و تازه است.
دکتر دانی الی دانا در پایان گفتگو اعلام کرد که این انجیل به زودی در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. او ضمن ابراز امیدواری به سودمندی این اثر ارزشمند برای هممیهنان و برای کلیسای ایران آرزوی برکت کرد.
