«محبت نیوز»- کلیسای انجیلی مشهد، بنایی ارزشمند متعلق به دوره پهلوی اول و نمادی از تنوع فرهنگی و مذهبی در این شهر که در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود، شبانه و در بامداد ۱۴ خرداد تخریب شده است.
پایگاه اطلاعرسانی جماران ضمن اعلام خبر تخریب کامل این اثر مذهبی و تاریخی، به نقل از یک شاهد عینی که سالها از این بنا عکاسی کرده است، گزارشی را منتشر کرد. به گفته این شاهد، عملیات تخریب حدود ساعت ۲ بامداد آغاز شده، در ساعت ۳ به اوج خود رسیده و تا ساعت ۴ صبح، بنا به طور کامل ویران شده است. صبح همان روز نیز محل را بسته بودند و اجازه عکاسی به کسی داده نمیشد و کارگران مشغول خاکبرداری و حمل نخالهها بودند. این شاهد همچنین اعلام کرده که آرشیو بزرگی شامل بیش از ۷۰۰ عکس از زوایای مختلف این کلیسا در اختیار دارد.
فعالان میراث فرهنگی مشهد پیش از این نسبت به خطر تخریب این بنا هشدار داده بودند. این شاهد افزود که “دیروز و پریروز در اصلی بنا را خراب کرده و یک در بزرگ کامیونرو به جای آن گذاشته بودند که این خود یک نشانه بود. ما به فعالان خبر دادیم اما متاسفانه پیگیریها به نتیجه نرسید و در نهایت شبانه آن را خراب کردند.” این اقدامات نشان از برنامهریزی قبلی برای تخریب این اثر ملی داشت.
در پی وقوع این حادثه، خبرنگار جماران برای شفافسازی و پیگیری علت این تخریب گسترده با مسئولان میراث فرهنگی تماس گرفت، اما مسئولان مربوطه، از جمله مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی، از ارائه هرگونه توضیحی در این باره خودداری کرده و حاضر به پاسخگویی در برابر افکار عمومی نشدند. این سکوت مسئولان در حالی صورت میگیرد که تخریب یک اثر ثبت ملی، نقض آشکار قوانین حفاظتی میراث فرهنگی محسوب میشود و انتظار میرفت متولیان امر بلافاصله نسبت به چرایی و چگونگی این اقدام واکنش نشان دهند.
در این گزارش به جزییات بیشتر اعم از انگیزه، هویت افراد یا نهاد تخریب کننده، اشاره ای نشده است.
کلیسای انجیلی مشهد با معماری خاص و سقف صلیبیاش، یادآور حضور مسیحیان انجیلی در این شهر از اواخر دوره قاجار بود. یکی از مهمترین یادگارهای این جامعه مسیحی، تأسیس اولین بیمارستان مدرن مشهد، معروف به بیمارستان آمریکایی، است.
شوربختانه در چهار دهه گذشته، بسیاری از اماکن و موسسات متعلق به مسیحیان، از جمله بیمارستانها، مدارس و کلیساها مصادره و یا تغییر کاربری یافتهاند. فعالیت کلیساهای پروتستان در ایران با فشار و محدودیتهای متعددی روبرو بوده و اغلب به تعطیلی کشانده شدند. بخشی از این املاک، مثل کلیسای اسقفی کرمان، بعد از مدتی تبدیل به مخروبه شدند و در نهایت بعد از تخریب به تصرف نهادهایی مثل بنیاد مستضعفان یا ستاد اجرایی فرمان امام درآمدند. در گذشته نیز اخباری مبنی بر مصادره و تخریب کلیساهایی چون کلیسای اسقفی در کرمان، کلیسای ادونتیست در تهران، مصادره باغ شارون کلیسای جماعت ربانی در کرج و گرگان، و تلاش برای تصرف کلیسای انجیلی در تبریز منتشر شده بود. علاوه بر این، گزارشهایی از مصادره و به تعطیلی کشاندن بسیاری از کلیساهای دیگر در شهرهای اصفهان، تهران، همدان، اراک و اهواز نیز وجود دارد که برخی از آنها به طور کامل از دسترس مسیحیان خارج شده و برخی دیگر به صورت محدود و تحت عنوان مستأجر به فعالیت خود ادامه میدهند.
